Zmiany w pomocy dla obywateli Ukrainy z podpisem prezydenta
Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja przewiduje m.in. wprowadzenie częściowego współfinansowania kosztów pobytu i wyżywienia w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania przez obywateli Ukrainy, a także uszczelnienie przepisów dotyczących pobierania świadczeń finansowych.
Współponoszenie kosztów zakwaterowania i wyżywienia
Nowa ustawa zakłada, że od 1 marca 2023 r. uchodźcy, których pobyt w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania przekroczył 120 dni, będą pokrywać 50 proc. kosztów pomocy, jednak nie więcej niż 40 zł za osobę dziennie. Z kolei od 1 maja 2023 r. osoby, których pobyt przekroczy 180 dni, będą ponosić 75 proc. kosztów, przy maksymalnej kwocie 60 zł dziennie na osobę.
Przewidziano jednocześnie wyjątki od tej zasady, tak aby osoby niemające możliwości usamodzielnienia się mogły nadal korzystać z pomocy bezpłatnie. W kosztach zakwaterowania i wyżywienia nie będą uczestniczyć m.in. osoby z niepełnosprawnościami, osoby w wieku emerytalnym, kobiety w ciąży, opiekunowie dzieci do pierwszego roku życia oraz osoby sprawujące opiekę nad co najmniej trójką dzieci. W szczególnych przypadkach wojewoda oraz inne uprawnione organy będą mogły zwolnić z obowiązku ponoszenia kosztów osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej.
Wprowadzono również zapis uzależniający możliwość korzystania ze zbiorowego zakwaterowania – po upływie 120 dni od przybycia do Polski – od posiadania numeru PESEL.
Uszczelnienie zasad wypłaty świadczeń
Nowelizacja doprecyzowuje także zasady wypłaty świadczeń, z których korzystają obywatele Ukrainy, takich jak „500+”, „300+” czy Rodzinny Kapitał Opiekuńczy. Zgodnie z nowymi przepisami Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie otrzymywał dane z rejestru Straży Granicznej dotyczące dat wjazdu i wyjazdu obywateli Ukrainy z Polski. Umożliwi to wstrzymanie wypłat świadczeń osobom, które opuściły terytorium kraju.
Wsparcie dla samorządów i systemu edukacji
Ustawa przewiduje również kontynuację wsparcia finansowego dla samorządów w związku z dodatkowymi zadaniami oświatowymi dotyczącymi edukacji dzieci z Ukrainy. Obejmuje to koszty kształcenia, wychowania i opieki nad dziećmi oraz zapewnienia im dostępu do wychowania przedszkolnego.
Wsparcie finansowe obejmie także publiczne szkoły policealne, szkoły dla dorosłych oraz branżowe szkoły II stopnia, w których uczą się osoby z Ukrainy przybyłe do Polski w związku z wojną.
Terminy wejścia w życie przepisów
Ustawa wejdzie w życie w dniu następującym po jej ogłoszeniu, z wyjątkiem części przepisów obowiązujących w innych terminach. Obowiązek współponoszenia kosztów pobytu w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania zacznie obowiązywać od 1 marca 2023 roku.