Rusza poszukiwanie drugiej zbiorowej mogiły w Puźnikach
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego opublikowało oficjalny komunikat, w którym poinformowało o rozpoczęciu 31 sierpnia 2026 roku kolejnych prac poszukiwawczych w Puźnikach w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie. Jak podano w komunikacie, ich celem jest odnalezienie drugiej zbiorowej mogiły ofiar zbrodni dokonanej w lutym 1945 roku i zapewnienie im godnego pochówku. Prace finansowane są w ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Miejsca pamięci narodowej za granicą”.
Kto prowadzi prace
Poszukiwania realizuje Fundacja „Wolność i Demokracja” we współpracy z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w Szczecinie oraz firmą archeologiczną „Wołyńskie Starożytności”. Na miejscu obecni są także przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytutu Pamięci Narodowej. Zakończenie prac zaplanowano na 6 września 2026 roku. Działania w Puźnikach opierają się na ustaleniach polsko-ukraińskiej Grupy Roboczej ds. Godnych Pochówków z 16 grudnia 2025 roku oraz na zezwoleniu wydanym przez Państwową Międzyresortową Komisję ds. Upamiętnienia Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojen i Represji Politycznych z 26 grudnia 2025 roku.
Historia dotychczasowych poszukiwań
Prace poszukiwawcze w Puźnikach zainicjowała Fundacja „Wolność i Demokracja” w 2023 roku. Prowadzone od maja do sierpnia poszukiwania doprowadziły wówczas do odnalezienia pierwszej mogiły zbiorowej. W grudniu 2024 roku we Lwowie odbyło się pierwsze spotkanie Grupy Roboczej ds. Godnych Pochówków, powołanej przez polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz ukraińskie Ministerstwo Kultury i Komunikacji Strategicznej, któremu przewodniczył Paweł Kowal. Dzięki dobrej, obustronnej współpracy udało się uregulować kwestie związane z prawem do godnego pochówku ofiar.
Zezwolenie na prace ekshumacyjne w Puźnikach ukraińskie władze wydały 8 stycznia 2025 roku. Prace finansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego trwały od 23 kwietnia do 10 maja 2025 roku i pozwoliły wydobyć szczątki co najmniej 43 osób. Przeprowadzona analiza wykazała, że wśród ekshumowanych ofiar znajduje się co najmniej 11 osób małoletnich (poniżej 18. roku życia), 16 kobiet i 10 mężczyzn. Odnaleziono również 172 przedmioty osobiste należące do ofiar. Pogrzeb ofiar, z udziałem przedstawicieli władz państwowych Polski i Ukrainy, odbył się 6 września 2025 roku na cmentarzu w Puźnikach.
26 grudnia 2025 roku Państwowa Międzyresortowa Komisja wydała zezwolenie na poszukiwania drugiej mogiły. Prace prowadzone w dniach 22–26 czerwca 2026 roku przez Fundację „Wolność i Demokracja”, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie oraz firmę „Wołyńskie Starożytności” nie przyniosły jednak rezultatu — na wyznaczonym, przeszukanym wówczas terenie drugiej zbiorowej mogiły nie odnaleziono.
Zbrodnia w Puźnikach
Mord w Puźnikach należał do ostatnich masowych zbrodni dokonanych na ludności polskiej na Kresach Wschodnich przez Ukraińską Powstańczą Armię. W nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku sotnia dowodzona przez Petra Chamczuka pseudonim „Bystryj” wkroczyła do wsi i zamordowała kilkudziesięciu jej mieszkańców, w większości kobiety i dzieci. Wieś została wówczas całkowicie zniszczona.
Źródło i grafika: Komunikat prasowy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.