Program Bez Retuszu w TVP Info poświęcił całe wydanie kryzysowi w relacjach polsko-ukraińskich po decyzji Zełenskiego o budowie Panteonu Narodowego Ukrainy. W studiu zasiedli: redaktor Andrzej Stankiewicz (Onet), poseł Koalicji Obywatelskiej, poseł Prawa i Sprawiedliwości (były minister w Kancelarii Prezydenta za rządów Andrzeja Dudy) oraz profesor Zdzisław Sowiński z UKSW. Dyskusję prowadził gospodarz programu, a w drugiej części głos zabrała również publiczność studyjna.
Punkt wyjścia — konferencja w Gdańsku kontra Panteon Narodowy
Program otworzył pytaniem, które z dwóch wydarzeń lepiej opisuje stan relacji polsko-ukraińskich — udana, jak twierdzono, konferencja w sprawie odbudowy Ukrainy w Gdańsku, czy równoległa decyzja Zełenskiego o skierowaniu do ukraińskiego parlamentu projektu ustawy o Panteonie Bohaterów Narodowych, w którym — jak zauważono — niemal na pewno znajdą się postacie uznawane w Polsce za odpowiedzialne za ludobójstwo na Wołyniu. Na wstępie odtworzono fragmenty wypowiedzi Zełenskiego („nikt nie będzie nam nakazywał, jak żyć, kogo kochać, jakich herojów szanować”), reakcji polskich polityków oraz słów premiera Tuska o tym, że nie przyłoży ręki do podsycania napięcia.
Diaspora ukraińska w Polsce jako kluczowy aktor
Kilkukrotnie powracał wątek znaczenia ukraińskiej diaspory w Polsce — zarówno redaktor Stankiewicz, jak i profesor Sowiński podkreślali, że sposób traktowania mieszkających w Polsce Ukraińców (a jest ich około półtora miliona, w większości chcących tu zostać) ma kluczowe znaczenie zarówno dla wewnętrznego spokoju społecznego, jak i dla wiarygodności Polski na zewnątrz, oraz że to właśnie ta grupa mogłaby realnie wpływać na przenoszenie polskiej wrażliwości historycznej na grunt ukraiński.
Pytania z publiczności — rolnictwo i obchody rocznicy Wołynia
Z sali padły dwa pytania: o szczegóły dotyczące zagrożeń i szans dla polskiego sektora rolno-spożywczego w kontekście ewentualnej akcesji Ukrainy (poseł KO odpowiedział, że Polski nie da się pominąć w tych negocjacjach, wbrew sugestiom części prawicy i Konfederacji) oraz o to, czy rząd weźmie udział na szczeblu rządowym w tegorocznych, przypadających 11 lipca, obchodach rocznicy Krwawej Niedzieli na Wołyniu w Domostawie — na co poseł KO odpowiedział wymijająco, że rozważane są różne kroki dyplomatyczne i polityczne, przypominając jednocześnie, że problem czczenia postaci związanych z UPA na Ukrainie nie jest zjawiskiem nowym.
Podsumowanie — głosy widzów rozjechane
Program zamknięto wynikami nieformalnej sondy wśród widzów na pytanie, czy dobre stosunki z Ukrainą leżą w polskiej racji stanu: w głosowaniu SMS-owym 88% odpowiedziało „tak”, a 12% „nie”, natomiast na platformie X wynik był niemal odwrotny — 79% na „nie”, 21% na „tak”.
Program prowadzony przez redakcję Bez Retuszu. Materiał dostępny na kanale TVP Info Publicystyka na YouTube, liczącym ponad 228 tysięcy subskrybentów. Wyemitowany 29 czerwca 2026 roku.
