Ukraina po zakończeniu wojny z Rosją będzie funkcjonować podobnie jak Izrael — jako państwo trwale zmilitaryzowane, w którym każdy obywatel będzie wiedział, jak zachować się w razie alarmu, a poczucie zagrożenia nigdy w pełni nie zniknie. Taką wizję przyszłości przedstawiła Arleta Bojke w Kanale Zero, powołując się na ocenę byłego dowódcy amerykańskich wojsk w Europie, generała Bena Hodgesa. Według niej realny, ostateczny koniec konfliktu z Rosją w ogóle nie nastąpi — Moskwa zadba o to, by Kijów nigdy nie poczuł się w pełni bezpieczny, a Ukraina będzie odpowiadać tym samym.
Doświadczenia sprzed lat i rozmowy z ukraińską obroną cywilną
Prowadząca przypomniała, że o konieczności życia „na sposób izraelski” rozmawiała z członkami ukraińskiej obrony cywilnej już w 2022 roku, podczas wizyty w obwodzie kijowskim tuż po odparciu Rosjan spod stolicy. Jeden z rozmówców we Lwowie tłumaczył jej wtedy, że Rosja nigdy nie przestanie być sąsiadem Ukrainy, ale też nigdy nie będzie jej przyjacielem. Bojke oceniła, że w tej diagnozie jest dużo prawdy — w jej ocenie skala nienawiści, jaką Ukraińcy żywią dziś wobec Rosji, wyklucza scenariusz powrotu prorosyjskich władz w Kijowie czy odbudowy „braterskich” relacji, o jakich obie strony mówiły jeszcze przed 2014 rokiem. Skoro Rosja pozostanie sąsiadem, a przyjaźni między krajami już nie będzie, zagrożenie ze strony Moskwy będzie nad Ukrainą wisiało bezterminowo.
Rozmowy pokojowe trwają, ale realnego przełomu nie widać
Prowadząca zauważyła, że mimo braku konkretnych postępów, rozmowy dotyczące zakończenia wojny toczą się na najwyższym szczeblu — wskazała na niedawne spotkanie amerykańskiego sekretarza stanu z szefem rosyjskiej dyplomacji podczas szczytu ASEAN w Manili. Jej zdaniem deklaratywna zgoda co do potrzeby zakończenia wojny to jednak dopiero początek — samo hasło „koniec wojny” trzeba wypełnić konkretną treścią: planem wykonawczym, traktatem, ustaleniami dotyczącymi nowej granicy i przejść granicznych, stosunków dyplomatycznych czy zasad wizowych. W ocenie Bojke wolę polityczną do takich ustaleń trudno o zbudować w sytuacji, gdy ataki na Kijów i inne ukraińskie miasta powtarzają się co kilka dni czy tygodni, a Ukraińcy odpowiadają tym samym.
Dlaczego warto słuchać generała na emeryturze
Bojke podkreśliła, że opinia Bena Hodgesa zasługuje na uwagę właśnie dlatego, że jako generał w stanie spoczynku może mówić swobodniej niż amerykańscy dowódcy pozostający w czynnej służbie. Zastrzegła przy tym, że Hodges — podobnie jak ona sama i jej widzowie — nie ma dostępu do niejawnych informacji, jakimi dysponują aktualnie dowodzący armią USA generałowie, ale mimo to jego wiedza wciąż przewyższa wiedzę przeciętnego obserwatora konfliktu.
Dlaczego prawdziwego zakończenia wojny nie da się sobie wyobrazić
Prowadząca argumentowała, że nawet podpisanie dokumentu pokojowego nie oznaczałoby końca konfliktu w sensie dosłownym. Brak wzajemnego zaufania między Kijowem a Moskwą — wynikający z historii łamania przez Rosję wcześniej podpisywanych porozumień — sprawi, że Ukraina nie zdecyduje się na wycofanie wojsk pilnujących wschodnich terytoriów, nawet po ewentualnym podpisaniu traktatu. To, zdaniem Bojke, przełoży się na trwałą militaryzację kraju niezależnie od formalnego statusu porozumienia.
Wojna trwa od 2014, nie od 2022 roku
Bojke przypomniała, że dla Ukraińców punktem odniesienia nie jest wyłącznie rok 2022, kiedy rozpoczęła się pełnoskalowa inwazja, ale rok 2014 — aneksja Krymu i utworzenie samozwańczych republik doniecka i ługańskiej. Od tamtego czasu Ukraina utrzymuje wojska na linii rozgraniczenia na wschodzie kraju, a natężenie działań zbrojnych zmieniało się na przestrzeni lat, choć według prowadzącej trudno wskazać okres całkowitego braku starć, nawet lokalnych.
Ukraina jak Izrael — ale bez „żelaznej kopuły”
Zdaniem Bojke Ukraina będzie dążyć do modelu izraelskiego, jednak stworzenie własnej „żelaznej kopuły” — systemu obrony przeciwrakietowej chroniącego całe terytorium — będzie praktycznie niewykonalne ze względów finansowych, ponieważ terytorium Ukrainy jest około 29 razy większe niż terytorium Izraela. Możliwa i już częściowo realizowana jest za to militaryzacja społeczeństwa: powszechna znajomość procedur alarmowych, lokalizacji schronów oraz zaangażowanie obywateli w szeroko rozumianą obronność, niekoniecznie na froncie. Prowadząca dopuściła nawet scenariusz wprowadzenia w przyszłości obowiązkowej służby wojskowej dla kobiet, powołując się na przykład Izraela, gdzie młode kobiety pełnią służbę m.in. na przejściach granicznych między terytoriami izraelskimi a palestyńskimi oraz przy wejściach do starej Jerozolimy.
Nowa granica jako kolejna „beczka prochu”
Bojke przyznała, że gdyby przez dłuższy czas — rok, dwa, najlepiej pięć lat — nie doszło do żadnego ostrzału ze strony Rosji, czujność Ukraińców mogłaby osłabnąć, a zasoby zostałyby przekierowane na inne dziedziny życia. Nie wierzy jednak, że nawet zmiana władzy w Moskwie doprowadziłaby do trwałego wycofania się Rosji z polityki wobec Ukrainy — ocenia, że Ukraina jest zbyt istotnym elementem rosyjskiego projektu imperialnego, by Moskwa pozwoliła jej na pełną niezależność. W jej ocenie nowa granica rosyjsko-ukraińska, niezależnie od tego, czy zostanie formalnie uznana, stanie się nowym punktem zapalnym — konfliktem, który będzie można zamrażać i odmrażać, podobnie jak dzieje się to na Bliskim Wschodzie. Zastrzegła jednak, że w odróżnieniu od sytuacji Izraela, Ukraina nie jest atakowana przez wszystkich sąsiadów i sama żadnego z nich nie atakuje — to konflikt dwustronny, w którym jedna ze stron ma wsparcie sąsiadów i całej Europy. Mimo tej różnicy, w warstwie społecznego poczucia zagrożenia i konieczności nauczenia się z nim żyć, podobieństw między obydwoma przypadkami jest, jej zdaniem, bardzo wiele.
Komentarz przygotowała i wygłosiła Arleta Bojke w materiale „KOŃCA WOJNY Z ROSJĄ NIE BĘDZIE. UKRAINA PODZIELI LOS IZRAELA” na kanale Kanał Zero na YouTube, liczącym 2,33 mln subskrybentów. Opublikowany 27 lipca 2026.
