3,37 mld hrywien wsparcia państwowego dla „Tysiąca wiosen” — podsumowanie konkursu ukraińskiej inicjatywy kulturalnej

Ministerstwo Kultury Ukrainy przedstawiło wyniki finałowego etapu prezentacji projektów w ramach narodowej inicjatywy „Tysiąc wiosen” — największego państwowego programu wsparcia tworzenia współczesnego ukraińskiego produktu kulturalnego. W efekcie pracy sześciu komisji konkursowych wyłoniono 545 projektów rekomendowanych do finansowania. Łączna wartość projektów uznanych za zwycięskie w sześciu kategoriach wynosi obecnie 5,7 miliarda hrywien, z czego 3,37 miliarda hrywien stanowi wsparcie państwowe inicjatywy, a kolejne 2,33 miliarda hrywien — środki własne i pozyskane przez zespoły, w tym finansowanie od mecenasów i partnerów międzynarodowych.

Briefing w księgarni i plany na kolejną edycję

Podczas briefingu w księgarni Sens przedstawiciele mediów mieli możliwość zadania pytań mówcom offline i online oraz uzyskania odpowiedzi dotyczących wyników programu „Tysiąc wiosen”, dalszych etapów realizacji zwycięskich projektów oraz perspektyw rozwoju inicjatywy.

Wicepremier Ukrainy do spraw polityki humanitarnej — Minister Kultury Ukrainy Tetiana Berezhna podkreśliła: „W tym roku przeprowadziliśmy pilotaż »Tysiąca wiosen« i już widzimy, jak sprawić, by kolejna fala była jeszcze silniejsza. W 2027 roku planujemy udoskonalić ocenę ekspercką, osobno pracować z debiutami, dodać kierunek książkowy oraz program edukacyjny dla wnioskodawców. »Tysiąc wiosen« będzie rozwijać się razem ze środowiskiem kulturalnym i odpowiadać na jego realne potrzeby”.

Inicjatywa „Tysiąc wiosen” będzie kontynuowana w 2027 roku. Zespół pracuje już nad udoskonaleniem zasad kolejnej edycji konkursu. Wśród planowanych zmian znajdują się: uregulowanie kwestii wykorzystania sztucznej inteligencji, podniesienie progu punktowego kwalifikującego do finansowania, udoskonalenie systemu oceny eksperckiej, wyodrębnienie debiutów w osobną kategorię, opracowanie kategorii „Książki” oraz uruchomienie kierunku edukacyjnego dla przyszłych wnioskodawców.

Skala zgłoszeń i przebieg finałowego etapu

Na konkurs „Tysiąc wiosen” wpłynęło 2634 zgłoszenia z całej Ukrainy. Do etapu finałowego zakwalifikowano 1227 projektów. Podczas finałowych prezentacji w Iwano-Frankiwsku eksperci wysłuchali ponad 320 godzin wystąpień — każdy zespół miał pięć minut na przedstawienie swojego projektu i dwie minuty na odpowiedzi na pytania ekspertów.

Zgodnie z wynikami tego etapu wsparcie otrzymają projekty w sześciu kierunkach: „Sztuka wizualna” — 77 projektów, „Sztuka performatywna” — 133, „Muzyka współczesna” — 144, „Filmy i seriale niefabularne (dokumentalne)” — 70, „Filmy i seriale fabularne” — 91, „Filmy i animacja dla widowni dziecięcej” — 30 projektów. Rozpatrywanie kierunku „Widowiska audiowizualne i wideo dla mediów społecznościowych” trwa odrębnie, a wyniki zostaną ogłoszone w najbliższym czasie.

Rekordowe zainteresowanie i skala finansowania

Wysoki poziom konkurencji potwierdził skalę zapotrzebowania sektora kulturalnego na wsparcie państwowe. Łączna kwota wnioskowanego finansowania wyniosła niemal 16 miliardów hrywien przy budżecie „Tysiąca wiosen” wynoszącym 4 miliardy hrywien. Największe przekroczenie dostępnego budżetu odnotowano w kierunkach kinematograficznych — aż dziesięciokrotne.

Jednocześnie „Tysiąc wiosen” angażuje do produkcji produktu kulturalnego znaczny wolumen środków pozapaństwowych. Łączna wartość projektów uznanych za zwycięskie w sześciu kategoriach wynosi obecnie 5,7 miliarda hrywien, z czego 3,37 miliarda hrywien to wsparcie państwowe, a kolejne 2,33 miliarda hrywien — współfinansowanie, obejmujące środki własne i pozyskane przez zespoły, w tym finansowanie od mecenasów i partnerów międzynarodowych.

Debiutanci i tematyka zwycięskich projektów

Jednym z kluczowych rezultatów programu stało się pozyskanie nowych nazwisk. Wśród 545 wyłonionych zwycięzców 105 projektów to debiuty, czyli 19 procent ogólnej liczby — praktycznie co piąty wspierany projekt tworzą debiutanci. Według Tetiany Berezhnej, jednym z zadań programu było danie młodym twórcom możliwości uzyskania finansowania, pozostania na Ukrainie oraz pracy i rozwijania tam swoich projektów.

Znaczna część przyszłego produktu kulturalnego będzie podejmować tematy istotne dla współczesnego społeczeństwa ukraińskiego. Najczęściej powtarzającym się wątkiem wśród zwycięskich projektów okazał się temat rodziny i dzieciństwa — porusza go 217 projektów, czyli 39,8 procent ogólnej liczby. Temat obrony Ukrainy podejmuje 202 projekty (37,1 procent), ukraińskich tradycji, folkloru, dziedzictwa i autentyczności — 134 projekty (24,6 procent), młodzieży — 86 (15,8 procent), ukraińskiej tożsamości — 73 (13,4 procent), odbudowy i rekonstrukcji — 29 (5,3 procent). Temat obrony Ukrainy jest szczególnie widoczny w kinie niefabularnym oraz sztuce wizualnej.

Bohaterowie projektów: od Symonenki po Kurbasa

Osobną grupę stanowią projekty poświęcone wybitnym Ukraińcom. Wśród bohaterów prac dokumentalnych znaleźli się Wasyl Symonenko, Iwan Dziuba, Georgij Gongadze, Maksym Kryvcov oraz Sofija Jabłońska. Filmy fabularne opowiedzą między innymi o Majku Johansenie i Ołdze Charłan, projekty muzyczne — o Wołodymyrze Iwasiuku, Mykole Łysence i Borysie Latoszynskim. Wśród zwycięzców znalazły się także dziecięcy serial animowany „Bajki Skoworody”, projekty o Wiktorze Zarećkim, Jurii Illence, Iwanie Mykołajczuku i Bohdanie Stupce, historyczny musical o Wasylu Wyszywanym, współczesny balet „Malewicz” oraz spektakle o Kwitce Cisyk i Lesiu Kurbasie.

W kierunku treści dla widowni dziecięcej wśród przyszłych prac znajdują się projekty animowane i fabularne, podejmujące tematykę ukraińskiego folkloru i mitologii, pamięci historycznej, nauki, dorastania w czasie wojny oraz relacji międzypokoleniowych.

Geografia zwycięzców i wymiar międzynarodowy

Geografia zwycięzców obejmuje różne regiony Ukrainy, choć największy ich odsetek przypada na Kijów i obwód kijowski — 77,4 procent. Kolejne miejsca zajmują: obwód lwowski z 6,3 procent, odeski — 4,3 procent, tarnopolski — 3,1 procent oraz charkowski — 1,3 procent. Tetiana Berezhna podkreśliła, że do inicjatywy zaangażowano państwowe, komunalne i niezależne organizacje kulturalne z różnych obwodów Ukrainy.

Osobnym akcentem programu jest dotarcie stworzonego produktu do publiczności międzynarodowej. Wśród zwycięzców są autorzy, których prace są już prezentowane na międzynarodowych festiwalach filmowych. Ministerstwo Kultury podkreśla, że nowe treści mają funkcjonować zarówno wewnątrz kraju, jak i reprezentować Ukrainę na świecie, opowiadając o ukraińskim doświadczeniu, wartościach i współczesnej kulturze.

Dalsze kroki i zasady finansowania

Kolejnym etapem będzie formalizacja wyników konkursu i zawieranie umów. Komisje konkursowe przekazują Ministerstwu Kultury rozszerzone protokoły, na podstawie których wydawane będą zarządzenia o wyłonieniu zwycięzców. Jeśli po tym procesie w poszczególnych kierunkach pozostaną niewykorzystane środki, komisje będą mogły przeprowadzić dodatkowe posiedzenia i zarekomendować kolejnych zwycięzców.

Po zawarciu umów zwycięzcom przewidziano 90-procentową przedpłatę, aby zespoły mogły jak najszybciej rozpocząć produkcję i realizację projektów. Pozostałe 10 procent zostanie wypłacone po spełnieniu warunków przewidzianych umową.

Prawa własności intelektualnej do stworzonego produktu pozostaną przy zwycięzcach konkursu. Państwo uzyska możliwość jego niekomercyjnego wykorzystania, między innymi na potrzeby dyplomacji kulturalnej. Dla udanych komercyjnie projektów umowy będą przewidywać mechanizm zwrotu środków lub części zysku do budżetu — zasoby te będą mogły zasilać dalsze wsparcie ukraińskiego produktu kulturalnego.

Uczestnicy briefingu

W briefingu wzięli również udział: Hanna Krasnostup, dyrektorka Departamentu Komunikacji Strategicznej i Promocji Kultury Ukraińskiej Ministerstwa Kultury Ukrainy; Olha Rossoszanska, szefowa Państwowej Agencji Ukrainy do spraw Sztuk i Edukacji Artystycznej; Andrij Osipow, szef Państwowej Agencji Ukrainy do spraw Kina. Briefing moderowała Nadija Pototska, dyrektorka do spraw komunikacji Ministerstwa Kultury Ukrainy i Tetiany Berezhnej.

„Tysiąc wiosen” to inicjatywa Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, realizowana przez Ministerstwo Kultury Ukrainy wspólnie z Biurem Prezydenta. Jej celem jest wsparcie autorów i zespołów twórczych tworzących współczesny ukraiński produkt kulturalny o wysokim potencjale społecznym i międzynarodowym.

Finałowy etap konkursu odbył się przy wsparciu firm Naftohaz, Work.ua, Zagoriy Foundation, Darnica, Nova Ukraine, Skyfall oraz MHP. Ich wsparcie stało się przykładem partnerstwa państwa, biznesu i społeczeństwa obywatelskiego na rzecz rozwoju ukraińskiej kultury.

Źródło i zdjęcia: Komunikat prasowy Ministerstwa Kultury Ukrainy