Tusk: „pamięć nie może być sługą nienawiści” — komunikat premiera w rocznicę Krwawej Niedzieli
Premier Donald Tusk opublikował 11 lipca 2026 roku, w rocznicę krwawej niedzieli — apogeum zbrodni wołyńskiej — oświadczenie zatytułowane „Pamięć nie może być sługą nienawiści”, w którym nazwał wydarzenia na Wołyniu ludobójstwem dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach i innych obywatelach polskich zamieszkujących wschodnie ziemie II Rzeczpospolitej.
Prawda jako obowiązek wobec ofiar
Tusk napisał, że obowiązkiem wobec ofiar, a zarazem sposobem przezwyciężenia bolesnej przeszłości na rzecz lepszej przyszłości, jest prawda — rozumiana jako wskazanie i nazwanie winnych oraz jednoznaczne potępienie zbrodni. Podkreślił, że prawda to również pamięć o każdej ofierze i miejscu jej kaźni — zamordowani nie mogą pozostać bezimienni ani pozbawieni godnego pochówku, a pamięć o nich jest wspólnym obowiązkiem wobec ich bliskich, narodu i państwa polskiego.
Wznowienie ekshumacji i Mur Pamięci w Warszawie
Premier poinformował, że jako szef rządu podjął skuteczne starania o wznowienie po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej oraz innych polskich ofiar wojen XX wieku na Ukrainie, których ciała nie zostały wcześniej godnie pochowane. Zaznaczył, że rodziny czekały na to ponad 80 lat. Zapowiedział budowę w Warszawie Muru Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary, deklarując, że „Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich”.
Apel: pamięć bez nienawiści, prawda jako fundament pojednania
Tusk podkreślił, że pamięć nie może być sługą nienawiści, a odpowiedzią na nacjonalizm nie może być kolejny nacjonalizm — pamięć i prawda mają pomóc w budowie przyszłości wolnej od nienawiści i pogardy. Przywołał przykład powojennej Europy, pojednanej dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu, zaznaczając, że każdy, kto chce dołączyć do tej wspólnoty, musi być na taką prawdę gotowy. Podkreślił wspólną odpowiedzialność Polski, Ukrainy i Europy za bezpieczeństwo przyszłych pokoleń oraz potrzebę solidarności wobec wspólnych zagrożeń, budowanej na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei.
Pełen komunikat poniżej.
11 lipca przypada rocznica krwawej niedzieli, czyli apogeum zbrodni wołyńskiej. Było to ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach i obywatelach polskich i innych narodowości ziem wschodnich II Rzeczpospolitej. Naszym obowiązkiem wobec ofiar, ale też sposobem przezwyciężenia bolesnej przeszłości na rzecz lepszej przyszłości jest prawda. A prawda to wskazanie i nazwanie winnych, to potępienie – jednoznaczne – tej zbrodni. Prawda to pamięć o każdej ofierze i miejscu jej kaźni. Zamordowani nie mogą pozostać bezimienni, nie mogą zostać bez godnego pochówku. Pamięć o nich to nasz wspólny obowiązek – wobec ich bliskich, wobec narodu i państwa polskiego.
Dlatego jako Premier polskiego rządu podjąłem skuteczne starania o wznowienie po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej, a także innych naszych ofiar wojen XX wieku na Ukrainie, których ciała nie zostały wcześniej godnie pochowane w grobach. Ich Rodziny czekały na to ponad 80 lat. Chcemy ocalić pamięć o każdej z nich, z imienia i nazwiska. Dlatego w Warszawie stanie Mur Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary. Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich.
Pamięć nie może być sługą nienawiści. Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu. Pamięć i prawda muszą nam pomóc w budowie lepszej przyszłości: bez nienawiści i bez pogardy. Europa pokoju i wzajemnego szacunku, Europa pojednana po II wojnie światowej była możliwa dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu. Kto chce przyłączyć się do tej wspólnoty, musi być na tę prawdę gotowy. Jesteśmy dziś odpowiedzialni za naszą przyszłość i bezpieczeństwo naszych dzieci i wnuków. To wspólna odpowiedzialność – Polski, Ukrainy, Europy. Potrzebujemy dziś solidarności wobec wspólnych zagrożeń, a solidarność zbudowana jest na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei.
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów