Ukraina przeznacza 40% PKB na obronę. To siódme miejsce na świecie. Polska również w czołówce

Ukraina w 2025 roku zajęła siódme miejsce na świecie pod względem wydatków wojskowych, przeznaczając na obronę 84,1 mld dolarów, co odpowiada 40% PKB. Polska znalazła się na 14. miejscu z wydatkami na poziomie 46,8 mld dolarów. Jednocześnie globalne wydatki wojskowe osiągnęły poziom 2 887 mld dolarów i wzrosły o 2,9% rok do roku – wynika z danych opublikowanych przez Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI).

Globalne wydatki wojskowe rosną jedenasty rok z rzędu

Globalne wydatki wojskowe wzrosły do poziomu 2 887 mld dolarów w 2025 roku, co oznacza jedenasty rok nieprzerwanych wzrostów, podnosząc globalne obciążenie wojskowe — czyli wydatki wojskowe jako udział w produkcie krajowym brutto (PKB) — do poziomu 2,5%, najwyższego od 2009 roku. Wzrost o 2,9% był znacząco niższy niż wzrost o 9,7% odnotowany w 2024 roku. Spowolnienie to wynika w dużej mierze ze spadku wydatków wojskowych w Stanach Zjednoczonych. Poza USA całkowite wydatki wzrosły o 9,2% w 2025 roku.

„Globalne wydatki wojskowe ponownie wzrosły w 2025 roku, ponieważ państwa odpowiedziały na kolejny rok wojen, niepewności i napięć geopolitycznych szeroko zakrojonymi programami zbrojeniowymi” — powiedział Xiao Liang, badacz w programie wydatków wojskowych i produkcji uzbrojenia SIPRI. „Biorąc pod uwagę skalę obecnych kryzysów oraz długoterminowe cele wydatkowe wielu państw, trend wzrostowy prawdopodobnie utrzyma się w 2026 roku i później”.

Spadek wydatków USA w związku z brakiem nowej pomocy dla Ukrainy

Wydatki wojskowe Stanów Zjednoczonych wyniosły 954 mld dolarów i były o 7,5% niższe w 2025 roku niż w 2024 roku. Spadek ten wynikał przede wszystkim z faktu, że w danym roku nie zatwierdzono żadnej nowej pomocy finansowej dla Ukrainy. Stanowi to wyraźny kontrast w stosunku do poprzednich trzech lat, kiedy zatwierdzono łącznie 127 mld dolarów.

Jednocześnie USA zwiększyły inwestycje zarówno w zdolności nuklearne, jak i konwencjonalne, aby utrzymać dominację na półkuli zachodniej oraz odstraszać Chiny w regionie Indo-Pacyfiku, co stanowi kluczowy cel nowej strategii bezpieczeństwa narodowego

„Spadek wydatków wojskowych USA w 2025 roku najprawdopodobniej będzie krótkotrwały” — powiedział Nan Tian, dyrektor programu wydatków wojskowych i produkcji uzbrojenia SIPRI. „Wydatki zatwierdzone przez Kongres USA na 2026 rok przekraczają 1 bln dolarów i mogą wzrosnąć nawet do 1,5 bln dolarów w 2027 roku, jeśli przyjęty zostanie najnowszy projekt budżetu prezydenta Donalda Trumpa”.

Gwałtowny wzrost wydatków w Europie w związku z wojną i nowym celem NATO

Głównym czynnikiem wzrostu globalnych wydatków wojskowych w 2025 roku był wzrost o 14% w Europie do poziomu 864 mld dolarów. Wydatki Rosji i Ukrainy nadal rosły w czwartym roku wojny, podczas gdy trwające zbrojenia państw europejskich należących do NATO doprowadziły do najszybszego rocznego wzrostu wydatków w Europie Środkowej i Zachodniej od zakończenia zimnej wojny.

Rosja zwiększyła swoje wydatki wojskowe o 5,9% do 190 mld dolarów, co odpowiada 7,5% PKB. Ukraina, będąca siódmym największym wydatkującym państwem w 2025 roku, zwiększyła wydatki o 20% do 84,1 mld dolarów, czyli 40% PKB.

„W 2025 roku udział wydatków wojskowych w wydatkach rządowych osiągnął najwyższy poziom w historii zarówno w Rosji, jak i na Ukrainie” — powiedział Lorenzo Scarazzato, badacz w programie SIPRI. „Ich wydatki prawdopodobnie będą dalej rosły w 2026 roku, jeśli wojna będzie się utrzymywać, przy rosnących dochodach Rosji z eksportu ropy oraz spodziewanej dużej pożyczce Unii Europejskiej dla Ukrainy”.

29 europejskich członków NATO wydało łącznie 559 mld dolarów w 2025 roku, a 22 z nich przeznaczyły na obronę co najmniej 2% PKB, zgodnie z metodologią SIPRI. Niemcy były największym wydatkującym państwem w tej grupie, zwiększając wydatki o 24% do 114 mld dolarów. Udział wydatków wojskowych w PKB Niemiec przekroczył poziom 2% po raz pierwszy od 1990 roku i wyniósł 2,3%. Wydatki Hiszpanii wzrosły o 50% do 40,2 mld dolarów, również przekraczając poziom 2% PKB po raz pierwszy od 1994 roku.

„W 2025 roku wydatki wojskowe europejskich członków NATO rosły szybciej niż kiedykolwiek od 1953 roku” — powiedziała Jade Guiberteau Ricard, badaczka w programie SIPRI. „Wraz z dążeniem państw do spełnienia nowych celów wydatkowych NATO istnieje ryzyko zacierania granic między wydatkami wojskowymi a innymi wydatkami związanymi z bezpieczeństwem, co może ograniczyć przejrzystość i utrudnić ocenę zdolności wojskowych”.

Wydatki na Bliskim Wschodzie stabilne mimo konfliktów

Wydatki wojskowe na Bliskim Wschodzie wyniosły szacunkowo 218 mld dolarów w 2025 roku, co oznacza wzrost o 0,1% w porównaniu z 2024 rokiem. Poza Izraelem większość dużych państw regionu zwiększyła swoje wydatki.

Wydatki wojskowe Izraela spadły o 4,9% do 48,3 mld dolarów, co odzwierciedla spadek intensywności działań wojennych w Strefie Gazy w 2025 roku po zawarciu porozumienia o zawieszeniu broni z Hamasem w styczniu 2025 roku. Jednocześnie wydatki Izraela były nadal o 97% wyższe niż w 2022 roku. Wydatki Turcji wzrosły o 7,2% do 30 mld dolarów, częściowo w związku z operacjami wojskowymi w Iraku, Somalii i Syrii.

Wydatki Iranu spadły drugi rok z rzędu, o 5,6% do 7,4 mld dolarów w 2025 roku. Spadek w ujęciu realnym wynikał z wysokiej inflacji wynoszącej 42%, mimo że nominalnie wydatki wzrosły.

„Pomimo niedawnych konfliktów, wydatki wojskowe Iranu spadły w ujęciu realnym z powodu trudności gospodarczych” — powiedziała Zubaida Karim z SIPRI. „Oficjalne dane prawdopodobnie zaniżają rzeczywisty poziom wydatków, ponieważ Iran wykorzystuje również dochody z ropy poza budżetem do finansowania wojska, w tym produkcji rakiet i dronów”.

Azja i Oceania notują największy wzrost od 2009 roku

Wydatki wojskowe w Azji i Oceanii wyniosły 681 mld dolarów w 2025 roku, co oznacza wzrost o 8,1% — największy od 2009 roku. Chiny, drugi największy wydatkujący kraj na świecie, zwiększyły wydatki o 7,4% do 336 mld dolarów. Był to 31. kolejny rok wzrostów związanych z modernizacją sił zbrojnych.

Wydatki Japonii wzrosły o 9,7% do 62,2 mld dolarów, co odpowiada 1,4% PKB — najwyższemu poziomowi od 1958 roku. Wydatki Tajwanu wzrosły o 14% do 18,2 mld dolarów, co stanowi największy wzrost od co najmniej 1988 roku, w kontekście rosnącej aktywności wojskowej Chin wokół wyspy.

„Sojusznicy USA w Azji i Oceanii zwiększają wydatki wojskowe nie tylko z powodu napięć regionalnych, ale także rosnącej niepewności co do wsparcia ze strony Stanów Zjednoczonych” — powiedział Diego Lopes da Silva z SIPRI. „Podobnie jak w Europie, są oni również pod presją administracji Donalda Trumpa, aby zwiększać wydatki na obronę”.

Pozostałe istotne zmiany

• W latach 2024–2025 wydatki wojskowe Wielkiej Brytanii spadły o 2% do 89 mld dolarów, a Francji wzrosły o 1,5% do 68 mld dolarów.
• Indie, piąty największy wydatkujący kraj na świecie, zwiększyły wydatki o 8,9% do 92,1 mld dolarów. Wydatki Pakistanu wzrosły o 11% do 11,9 mld dolarów.
• Arabia Saudyjska zwiększyła wydatki o 1,4% do 83,2 mld dolarów, zajmując ósme miejsce na świecie.
• W Afryce wydatki wzrosły o 8,5% do 58,2 mld dolarów. W Nigerii wzrosły aż o 55% do 2,1 mld dolarów w związku z nasileniem przemocy i działalności grup ekstremistycznych.
• Wydatki wojskowe Gujany wzrosły o 16% do 248 mln dolarów w 2025 roku w związku z napięciami z Wenezuelą dotyczącymi regionu Essequibo. Wydatki wojskowe Wenezueli pozostają nieznane z powodu braku publicznie dostępnych danych.

Metodologia

SIPRI monitoruje rozwój wydatków wojskowych na świecie i prowadzi najbardziej kompleksową, spójną i rozbudowaną publicznie dostępną bazę danych w tym zakresie. Najnowsza aktualizacja bazy danych SIPRI jest dostępna od dziś na stronie www.sipri.org. Pierwszym rokiem, dla którego dostępne są globalne dane, jest 1988.

Wszystkie zmiany procentowe podawane są w ujęciu realnym (ceny stałe z 2024 roku). Wydatki wojskowe obejmują wszystkie wydatki rządowe na siły zbrojne, w tym wynagrodzenia, koszty operacyjne, zakupy uzbrojenia, budownictwo wojskowe, badania i rozwój oraz administrację. SIPRI odradza stosowanie określenia „wydatki na uzbrojenie” jako synonimu wydatków wojskowych, ponieważ wydatki na uzbrojenie stanowią zazwyczaj tylko część całości.

Metodologia SIPRI różni się od metodologii stosowanej przez NATO, co oznacza, że dane dotyczące wydatków i obciążenia wojskowego w państwach NATO mogą nie być w pełni porównywalne z danymi publikowanymi przez NATO i inne źródła.

Źródło i grafika: SIPRI