„Wojna dronów” – dokument ARTE o ukraińskiej jednostce „Jasne Oczy”

Na kanale ARTE.tv Dokumenty opublikowano film dokumentalny „Ukraina: wojna dronów”, pokazujący codzienność ukraińskiej jednostki pilotów dronów „Jasne Oczy” (ukr. Jasni Oczi), stacjonującej w okolicach Charkowa, kilka kilometrów od linii frontu.

Kim są piloci dronów

Film śledzi losy kilku żołnierzy jednostki, w tym nowicjusza o pseudonimie bojowym Ice (Ais) – przed wojną prowadził on agencję reklamową. Narrator zaznacza, że w czwartym roku wojny ukraińscy piloci dronów odpowiadają za ponad 70 proc. strat rosyjskiej armii, a w samej Ukrainie działają obecnie dziesiątki podobnych jednostek, liczących łącznie dziesiątki tysięcy żołnierzy. Do końca roku ukraińska armia planuje wykorzystać ponad 4,5 miliona dronów.

Głównym inżynierem jednostki jest Petstep, wcześniej DJ na scenie technoklubowej w Dnieprze, dziś odpowiedzialny za rozwój i testowanie nowych konstrukcji dronów w prowizorycznym warsztacie służącym za centrum dowodzenia. Jak podkreśla, część sprzętu pochodzi bezpośrednio od wojska, część zaś z darowizn cywilów, a rosnąca konkurencja między licznymi ukraińskimi producentami dronów i startupami technologicznymi napędza szybki rozwój tej technologii – co, jego zdaniem, stanowi jedyną drogę do zwycięstwa w tej wojnie.

Jednostkę założył i dowodzi nią 41-letni Georgij Wołkow, przed wojną właściciel agencji marketingowej. Wołkow otwarcie wykorzystuje swoje przedwojenne doświadczenie do prowadzenia kampanii w mediach społecznościowych (Instagram, X, TikTok), publikując nagrania udanych ataków dronowych, licząc na przyciągnięcie darowizn i nowych rekrutów – zaznacza przy tym, że dowódca jednostki dziś w dużej mierze pełni też rolę marketingowca, analizującego zasięgi publikowanych materiałów.

Szkolenie i życie codzienne jednostki

Film pokazuje realistyczne ćwiczenia ewakuacyjne prowadzone na poligonie 20 kilometrów od linii frontu – teoretycznie poza zasięgiem rosyjskiej artylerii, choć wciąż narażonym na bomby szybujące dalekiego zasięgu. Żołnierze trenują codziennie, niezależnie od pogody, zgodnie z zasadą, że kto akurat nie walczy na froncie, musi ćwiczyć. Jednostka liczy około 40 żołnierzy, mieszkających w rozproszonych po okolicy domach; filmowanie samej wioski i budynków mieszkalnych jest zabronione ze względów bezpieczeństwa.

Narrator zwraca uwagę, że większość członków jednostki, podobnie jak Wołkow, wywodzi się z sektora kreatywnego i branży IT, decydując się na zaciągnięcie do wojska do czasu zakończenia wojny.

Praca na froncie

Film przedstawia też grupę trzech pilotów – Fischera (przed mobilizacją programisty kierującego zespołem 60 osób), Johnny’ego i Borody – działających z wykopanego przez siebie okopu, około dwóch metrów pod ziemią, na wysuniętej pozycji na północ od Charkowa. Przez kilka dni zespół śpi, je i pracuje w tym samym miejscu, montując ładunki wybuchowe do dronów w przyciemnionym czerwonym świetle utrudniającym wykrycie przez rosyjskie drony rozpoznawcze.

Film dokumentuje udane starcie z rosyjskim czołgiem – żołnierze podkreślają wymiar ekonomiczny takiego sukcesu: czołg wart ponad milion dolarów zniszczony dronem kosztującym około tysiąca dolarów, co określają jako „asymetryczną odpowiedź” na przewagę materiałową Rosji. Kolejnym udokumentowanym celem jest rosyjski system rakietowy ostrzeliwujący ukraińskie pozycje.

Grywalizacja wojny

Ukraińskie Ministerstwo Obrony wprowadziło system punktowy nagradzający jednostki za potwierdzone zniszczenia sprzętu wroga – zdobyte punkty można wymieniać na dodatkowy sprzęt. Jeden z żołnierzy określa ten system jako „świetną innowację” opartą na mechanizmach znanych z gier komputerowych, porównując przyszły portal wymiany punktów do internetowej platformy zakupowej.

Rekrutacja i straty

Film pokazuje też spotkanie rekrutacyjne jednostki w Kijowie, prowadzone – ze względów bezpieczeństwa w nieujawnionej lokalizacji – przez instruktora, do którego drogą wideo dołącza dowódca Wołkow bezpośrednio z frontu. Instruktor otwarcie mówi kandydatom o poniesionych przez jednostkę stratach w ciągu ostatnich dwóch lat, zaznaczając jednocześnie, że w porównaniu z piechotą szanse przeżycia wśród pilotów dronów są wyższe, co przekłada się na duże zainteresowanie tą formą służby. Jednostka planowała do końca 2025 roku zwiększyć swoją liczebność do co najmniej stu żołnierzy.

Wątek negocjacji pokojowych

W tle wydarzeń przedstawionych w filmie pojawiają się majowe rozmowy pokojowe między Ukrainą a Rosją w Stambule oraz zapowiadane przez Władimira Putina krótkotrwałe zawieszenie broni. Żołnierze jednostki wyrażają głęboki sceptycyzm wobec takich deklaracji, wskazując na wcześniejsze doświadczenia z niedotrzymywanymi zawieszeniami broni i kontynuację ataków dronowych oraz rakietowych mimo ogłaszanych przerw. Jeden z bohaterów filmu określa sytuację jako egzystencjalną dla Ukrainy, dopóki nie uzyska stuprocentowych gwarancji bezpieczeństwa. Film kończy się sceną potężnego rosyjskiego ataku na froncie pod Charkowem w połowie maja, w dniu kolejnej rundy negocjacji w Stambule.

Film dokumentalny „Ukraina: wojna dronów” dostępny na kanale ARTE.tv Dokumenty na YouTube, liczącym 177 tys. subskrybentów. Opublikowany 26 czerwca 2026.