Prezydent Polski podpisał ustawę wygaszającą specustawę o pomocy obywatelom Ukrainy

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę wygaszającą rozwiązania wynikające z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Najważniejsze mechanizmy specustawy nie zostaną jednak zlikwidowane, lecz przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

– Podpis pod tym dokumentem pokazuje, że konsekwencja w działaniu ma sens. Moja presja w tej sprawie, w tym wcześniejsze weto, zmusiły rząd do poprawy tego projektu i wprowadzenia zmian oczekiwanych przez wielu Polaków, a zgłoszonych przeze mnie. To dowód, że stanowczość przynosi efekty – ocenił w czwartek prezydent Karol Nawrocki w nagraniu opublikowanym na platformie X przez Kancelarię Prezydenta RP.

Oświadczenie Prezydenta RP Karola Nawrockiego 🇵🇱 pic.twitter.com/XymJUODHjD

— Kancelaria Prezydenta RP (@prezydentpl) February 19, 2026

Prezydent zaznaczył, że Polska niezmiennie stoi po stronie Ukrainy „w jej walce przeciwko imperialnej Rosji”. Podkreślił, że w pierwszych miesiącach wojny Polska „jak żadne inne państwo zdała egzamin z solidarności”, jednocześnie wskazując na potrzebę zakończenia „etapu bezwarunkowych przywilejów”.

– Dziś to zobowiązanie realizuję – powiedział.
– Podpisuję tę ustawę w przekonaniu, że chroni nasze finanse publiczne, porządkuje system i przywraca poczucie elementarnej uczciwości – dodał.

Na czym polega wygaszenie specustawy

Obowiązująca od 2022 r. tzw. specustawa stworzyła odrębny system prawny upraszczający zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Nowa ustawa wygasza ten system, wprowadzając wspólny mechanizm ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców.

Najważniejsze rozwiązania specustawy zostaną przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Dokument przedłuża legalność pobytu osób uciekających przed wojną oraz tych, których dokumenty pobytowe były przedłużane w związku z konfliktem. Do 4 marca 2027 r. będą mogli złożyć wniosek o legalny pobyt.

Status PESEL UKR zostanie zachowany jako forma potwierdzania legalnego pobytu. Papierowe zaświadczenie wydawane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ma zostać zastąpione elektroniczną kartą DIIA. Ustawa przewiduje również możliwość potwierdzania tożsamości i pobytu za pośrednictwem aplikacji mObywatel.

Regulacje dotyczące utraty i wygaśnięcia statusu UKR także zostaną przeniesione do nowej ustawy. Jednocześnie wprowadzono zapis, że niezłożenie wniosku o PESEL UKR w terminie 30 dni od wjazdu do Polski będzie skutkować wygaśnięciem ochrony czasowej.

Ograniczeniu ulegną świadczenia socjalne oferowane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Opieka zdrowotna ma przysługiwać małoletnim, osobom pracującym, ofiarom tortur i gwałtu oraz osobom szczególnie wrażliwym przebywającym w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. Osoby niepracujące będą objęte opieką medyczną na zasadach takich jak inni niepracujący cudzoziemcy w Polsce.

Ustawa ogranicza także pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia wyłącznie do grup szczególnie wrażliwych.

Przepisy przejściowe i Fundusz Pomocy

Nowe regulacje wprowadzają przepisy przejściowe umożliwiające wygaszenie nadzwyczajnych rozwiązań oraz rozliczenie Funduszu Pomocy, który finansował zadania związane z pomocą obywatelom Ukrainy. Zachowane zostaną mechanizmy dotyczące zobowiązań z tytułu obligacji wyemitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego, poręczeń i gwarancji oraz umowy między Ministerstwem Finansów a BGK.

Do 4 marca 2027 r. przedłużona zostanie ważność wiz i dokumentów. Nowa ustawa dostosowuje przepisy do decyzji Rady UE wydłużającej obowiązywanie ochrony czasowej do tego dnia.

Do końca bieżącego roku szkolnego utrzymane zostanie finansowanie dodatkowych zadań w szkołach, bezpłatnego transportu, pomocy materialnej dla uczniów, oddziałów przygotowawczych, dodatkowych lekcji języka polskiego oraz podwyższonych limitów godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli. Po tym terminie szkoły mają powrócić do standardowych zasad.

Ustawa wydłuża także maksymalny okres czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową z 60 do 120 dni.

Nowe przepisy co do zasady wejdą w życie 5 marca 2026 r.

Źródło: Za PAP