System EES działa na granicach UE, nowe zasady wjazdu dla obywateli Ukrainy

10 kwietnia Unia Europejska w pełni uruchomiła system EES, czyli elektroniczny system rejestracji wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich, który obejmuje również obywateli Ukrainy. Nowe rozwiązanie ma zwiększyć bezpieczeństwo, usprawnić kontrole graniczne i ograniczyć kolejki. System zastępuje dotychczasowe stemplowanie paszportów elektroniczną rejestracją danych podróżnych. Zmiany oznaczają nowe obowiązki dla osób przekraczających granice strefy Schengen.

Czym jest system EES i kogo obejmuje

System był wdrażany stopniowo od października 2025 roku. EES to zautomatyzowany system rejestrujący wszystkie przekroczenia granic zewnętrznych Unii Europejskiej przez obywateli państw trzecich. Dotyczy to podróży krótkoterminowych, czyli do 90 dni w okresie 180 dni.

W praktyce oznacza to, że podróże obywateli Ukrainy do krajów strefy Schengen nie będą już odnotowywane poprzez pieczątki w paszporcie, lecz w elektronicznej bazie danych. System nie obejmuje osób posiadających zezwolenie na pobyt lub wizę długoterminową w krajach UE, w tym studentów uczących się w tych państwach.

W systemie uczestniczą wszystkie kraje Unii Europejskiej z wyjątkiem Irlandii i Cypru, a także państwa nienależące do UE: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria.

Jak działa kontrola na granicy

Przy pierwszym wjeździe do Unii Europejskiej paszport podróżnego jest skanowany, wykonywane jest zdjęcie twarzy oraz pobierane są odciski palców. Dane te są zapisywane w systemie i wykorzystywane przy kolejnych przekroczeniach granicy.

Podczas następnych podróży kontrola może przebiegać szybciej, ponieważ system posiada już zapisane dane. W przyszłości część procedur ma być realizowana z wykorzystaniem automatycznych terminali samoobsługowych.

System gromadzi dane osobowe z paszportu, daty i miejsca wjazdu oraz wyjazdu, wizerunek twarzy, odciski palców, a także informacje o odmowach wjazdu. Dane przechowywane są w scentralizowanej bazie i dostępne dla służb granicznych oraz organów ścigania.

Dlaczego wprowadzono system i co się zmienia

System został wprowadzony w celu przeciwdziałania nielegalnej migracji, wykrywania sfałszowanych dokumentów oraz monitorowania przestrzegania zasady „90 dni w ciągu 180 dni”. Pozwala on na pełne śledzenie historii podróży każdej osoby przekraczającej granicę.

Najważniejsze zmiany obejmują brak stemplowania paszportów, obowiązek przekazywania danych biometrycznych oraz bardziej rygorystyczną kontrolę długości pobytu. W początkowym okresie funkcjonowania systemu możliwe są zarówno przyspieszenia kontroli, jak i wydłużenie czasu odprawy ze względu na dostosowanie procedur.

Konsekwencje naruszeń

W przypadku odmowy przekazania danych biometrycznych podróżnemu zostanie odmówiony wjazd do Unii Europejskiej. Przekroczenie dozwolonego okresu pobytu jest automatycznie rejestrowane w systemie i może skutkować nałożeniem grzywny, deportacją, zatrzymaniem lub zakazem wjazdu.

Jeżeli istnieją uzasadnione powody przekroczenia limitu, takie jak choroba, mogą one zostać potwierdzone dokumentami i uwzględnione przy podejmowaniu decyzji.

Co trzeba wiedzieć przed podróżą do UE

Przed wyjazdem należy sprawdzić, ile dni zostało już wykorzystanych w ramach pobytu w strefie Schengen lub UE. Warto mieć przy sobie dokumenty potwierdzające cel podróży oraz być przygotowanym na pobranie danych biometrycznych.

Konieczne jest także przestrzeganie dopuszczalnego czasu pobytu, ponieważ system automatycznie rejestruje każde naruszenie.

W przyszłości system EES ma stanowić podstawę do uruchomienia kolejnego rozwiązania – systemu ETIAS, czyli obowiązkowej autoryzacji wjazdu, która obejmie również obywateli Ukrainy.