Odpowiedzialność za agresję na Ukrainę — dyskusja panelowa w Warszawie

Ambasada Królestwa Niderlandów w Polsce wspólnie z Obywatelską Siecią OPORA zorganizowały 11 czerwca debatę poświęconą pociągnięciu do odpowiedzialności za zbrodnię agresji popełnioną przeciwko Ukrainie. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele rządów, środowisk akademickich, korpusu dyplomatycznego oraz organizacji pozarządowych.

Otwarcie i główne przesłanie

Dyskusję zainaugurowali ambasadorowie Jennes de Mol oraz Wasyl Bodnar. Ambasador Ukrainy podziękował Niderlandom i Polsce za zaangażowanie oraz konsekwentne działania na rzecz sprawiedliwości i pociągnięcia Rosji do międzynarodowej odpowiedzialności. Wyraził również uznanie dla działalności Obywatelskiej Sieci OPORA w obszarze dokumentowania rosyjskich zbrodni.

Bodnar zaznaczył, że powołanie Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji to nie tylko kwestia sprawiedliwości dla Ukrainy, ale także ochrony międzynarodowego porządku prawnego i zasady, zgodnie z którą granice państw nie mogą być zmieniane siłą. Obaj ambasadorowie podkreślili druzgocące konsekwencje rosyjskiej agresji i zwrócili uwagę na kluczową rolę mechanizmów odpowiedzialności prawnej w osiągnięciu sprawiedliwego i trwałego pokoju.

Pierwszy panel: Specjalny Trybunał ds. Zbrodni Agresji

W ramach pierwszego panelu eksperci z Ukrainy, Niderlandów i Polski — Mykola Yurlov (Radca Departamentu Prawa Międzynarodowego MSZ Ukrainy, uczestniczący w debacie zdalnie z Kijowa), Arjen Uijterlinde oraz Wojciech Deptuła — omówili postępy w pracach nad powołaniem Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji oraz jego miejsce w szerszej architekturze międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.

Drugi panel: ofiary, dowody i społeczeństwo obywatelskie

Drugi panel, z udziałem profesor Hanny Kuczyńskiej oraz Olgi Kotsiuruby z Obywatelskiej Sieci OPORA, poświęcony był kwestii uczestnictwa ofiar w postępowaniach, gromadzeniu materiału dowodowego oraz roli organizacji pozarządowych w procesach zmierzających do rozliczenia sprawców zbrodni wojennych.

Wnioski z dyskusji

Uczestnicy debaty sformułowali kilka kluczowych wniosków. Po pierwsze, pociągnięcie do odpowiedzialności za zbrodnię agresji ma znaczenie nie tylko dla Ukrainy, lecz dla całego międzynarodowego porządku prawnego. Po drugie, konieczne jest podtrzymywanie tego porządku i utrwalanie zasady, zgodnie z którą naruszenia prawa międzynarodowego nie mogą pozostawać bezkarne. Po trzecie, zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego jest niezbędnym elementem skutecznego dochodzenia sprawiedliwości. Po czwarte, realna sprawiedliwość wymaga aktywnego udziału osób najbardziej dotkniętych wojną oraz trwałego zaangażowania całego społeczeństwa.

Jak podkreślono podczas wydarzenia, sprawiedliwość dla Ukrainy to nie tylko odpowiedź na wyrządzone krzywdy — stanowi ona niezbędny fundament trwałego pokoju, pojednania i ochrony norm międzynarodowych. Niderlandy potwierdziły swoje niezmienne zaangażowanie w realizację tego celu.

Moderatorkami obu paneli były Kateryna Ryabiko oraz Jetske Klein.

Źródło i zdjęcia: Ambasada Ukrainy w RP/Ambasada Holandii w RP