Ukraińscy ratownicy przeszli w Częstochowie szkolenie z reagowania na zdarzenia z toksycznymi substancjami chemicznymi

Dziesięciu funkcjonariuszy Państwowej Służby Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych uczestniczyło w dniach 12–16 października 2026 roku w specjalistycznym szkoleniu w Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie. Kurs „The Specialised Training Course for Ukrainian Rescuers on Emergency Response to Incidents Involving Toxic Chemicals” poświęcono prowadzeniu działań ratowniczych podczas zdarzeń z udziałem toksycznych substancji chemicznych oraz zagrożeń CBRNE.

Szkolenie zorganizowano na mocy porozumienia między Centralną Szkołą Państwowej Straży Pożarnej a Sekretariatem Technicznym Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW), pod którego nadzorem przebiegało też przygotowanie i realizacja kursu. Było to już drugie w tym roku szkolenie zorganizowane na mocy umowy z Sekretariatem Technicznym OPCW. Przedsięwzięcie stanowiło ważny element współpracy międzynarodowej w podnoszeniu kwalifikacji służb ratowniczych, wymianie doświadczeń i doskonaleniu przygotowania do reagowania na zdarzenia z udziałem niebezpiecznych substancji chemicznych. Przez cały czas intensywnych zajęć obecni byli dwaj przedstawiciele OPCW oraz instruktor z czeskiego Population Protection Institute w Lázně Bohdaneč, a uczestnikom towarzyszyli tłumacze.

Wykładowcy i instruktorzy prowadzący poszczególne bloki programu

Za realizację bloków tematycznych odpowiadali wykładowcy i instruktorzy ze specjalistyczną wiedzą z zakresu zagrożeń chemicznych, rozpoznawania niebezpiecznych substancji, pobierania próbek i prowadzenia działań ratowniczych w warunkach CBRNE. Młodszy brygadier Artur Wydra omawiał oddziaływanie czynników CBRN na organizmy żywe i środowisko oraz organizował i prowadził zajęcia praktyczne. Młodszy kapitan Kamil Biały prowadził zajęcia o rozpoznawaniu zagrożeń CBRN i charakterystyce zdarzeń z udziałem tych czynników, także w formie praktycznej. Starsza kapitan Iwona Nowak-Maj przedstawiła charakterystykę bojowych środków trujących i toksycznych chemikaliów przemysłowych, metody ich wykrywania i analizy oraz techniki pobierania próbek. Młodszy aspirant Nicole Piątek prowadziła zajęcia praktyczne dotyczące pobierania próbek, stosowania środków ochrony indywidualnej i pracy z materiałem niebezpiecznym.

Dr Klaudia Pawlus z Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej (Katedra Inżynierii Chemicznej i Projektowania Procesowego) zajęła się zagrożeniami związanymi z materiałami wybuchowymi, rozpoznaniem chemicznym i ćwiczeniami praktycznymi. Krzysztof Poźniak z JWK Lubliniec prowadził zagadnienia dotyczące urządzeń wybuchowych, pobierania próbek i realizacji ćwiczeń praktycznych. Młodszy kapitan Bartosz Jędruszek uczył rozpoznawania zagrożeń i pobierania próbek substancji chemicznych z użyciem odzieży ochronnej i sprzętu ochrony dróg oddechowych. Wiedza, doświadczenie zawodowe i zaangażowanie kadry miały istotne znaczenie dla realizacji programu, a połączenie teorii z praktycznym treningiem pozwoliło uczestnikom poznać specjalistyczne procedury i sprawdzić ich zastosowanie w warunkach symulujących rzeczywiste zdarzenia.

Zagrożenia CBRNE w teorii i na poligonie szkolnym

Program łączył zagadnienia teoretyczne z intensywnymi ćwiczeniami praktycznymi. Ukraińscy ratownicy zdobywali i doskonalili wiedzę dotyczącą stosowania środków ochrony indywidualnej, rozpoznawania zagrożeń CBRNE, pobierania próbek substancji niebezpiecznych i możliwości ich analizy. Poznawali też charakterystykę bojowych środków trujących i toksycznych chemikaliów przemysłowych, ich wpływ na organizmy żywe i środowisko oraz metody wykrywania i analizy. Uczyli się pobierania próbek cieczy, powietrza i materiałów stałych, a omówiono także zagrożenia związane z urządzeniami wybuchowymi oraz materiałami wybuchowymi traktowanymi jako materiał do pobierania próbek.

Istotną część programu stanowiło prawidłowe stosowanie środków ochrony indywidualnej, w tym odzieży ochronnej i sprzętu ochrony dróg oddechowych. Omówiono zasady bezpiecznego prowadzenia działań ratowniczych w warunkach zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych, nuklearnych oraz związanych z materiałami wybuchowymi. Szczególny nacisk położono na bezpieczeństwo ratowników, właściwe rozpoznanie sytuacji i przestrzeganie procedur w środowisku skażonym, a także na praktyczne wykorzystanie zdobytej wiedzy w sytuacjach wymagających specjalistycznego przygotowania i zachowania szczególnych zasad bezpieczeństwa.

W ramach treningu uczestnicy przeprowadzili wiele symulacji na terenie poligonu szkolnego. Scenariusze przygotowano tak, aby jak najwierniej odwzorowywały potencjalne zdarzenia z udziałem czynników CBRNE. Dzięki temu można było w praktyce przećwiczyć kolejne etapy działań ratowniczych, doskonalić umiejętności pobierania próbek, identyfikowania zagrożeń chemicznych i posługiwania się specjalistycznym wyposażeniem oraz zastosować wiedzę zdobytą na wykładach.

Ćwiczenie końcowe i pojazdy ratownictwa chemicznego ze Śląska

W piątek 16 października 2026 roku przeprowadzono końcowe ćwiczenie praktyczne połączone z oceną umiejętności uczestników. Scenariusz obejmował zdarzenie związane z zagrożeniem CBRN z elementami pożaru, koordynacji pracy zespołu, zachowania zasad bezpieczeństwa i pobierania próbek. Ćwiczenie pozwoliło ocenić przygotowanie uczestników do współdziałania, organizacji pracy i realizacji zadań w warunkach wymagających jednoczesnego uwzględnienia wielu zagrożeń. Ważną rolę odegrała umiejętność właściwego postępowania z materiałem niebezpiecznym i przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas działań.

Ostatniego dnia zaprezentowano i wykorzystano specjalistyczne pojazdy ratownictwa chemicznego z województwa śląskiego. Za zgodą Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w ćwiczeniach 16 października 2026 roku użyto trzech pojazdów specjalnych wraz z obsadami:

• SCRChem-DECON, pojazd specjalistyczny wykorzystywany w działaniach ratownictwa chemicznego, w tym związanych z dekontaminacją,
• samochód rozpoznania chemicznego ABC, przeznaczony do rozpoznawania i identyfikacji rodzajów skażeń,
• SCRChem, specjalistyczny samochód ratownictwa chemicznego wykorzystywany podczas działań związanych z zagrożeniami chemicznymi.

Udział pojazdów i ich obsad pozwolił strażakom z Ukrainy bezpośrednio zapoznać się ze sprzętem używanym przez polskie grupy ratownictwa chemicznego, jego wyposażeniem, przeznaczeniem i praktycznymi możliwościami w działaniach ratowniczych. Prezentacja i ćwiczenia z jego użyciem stanowiły cenne uzupełnienie programu oraz umożliwiły wymianę doświadczeń między uczestnikami kursu a funkcjonariuszami polskich grup specjalistycznych, zwłaszcza w rozpoznawaniu zagrożeń, organizacji działań i wykorzystaniu specjalistycznych sił i środków. Zaangażowanie śląskich jednostek wzbogaciło program i dało możliwość bezpośredniego poznania rozwiązań stosowanych przez polskie służby przy zagrożeniach chemicznych.

Centralna Szkoła PSP podziękowała Śląskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu PSP i Komendzie Wojewódzkiej PSP w Katowicach za zgodę na udział śląskich sił i środków w szkoleniu. Podziękowania skierowała też do Komendy Miejskiej PSP w Gliwicach i Komendy Miejskiej PSP w Katowicach oraz do strażaków ze specjalistycznych grup ratownictwa chemicznego, którzy wraz z obsadami pojazdów zaprezentowali sprzęt, podzielili się wiedzą i doświadczeniem oraz umożliwili uczestnikom zapoznanie się z jego możliwościami. Wdzięczność wyraziła także przedstawicielom OPCW, kadrze instruktorskiej i instruktorowi z Population Protection Institute w Lázně Bohdaneč za współpracę i zaangażowanie w realizację przedsięwzięcia.

Wymiana doświadczeń i możliwe kierunki dalszej współpracy

Szkolenie służyło również wymianie informacji i doświadczeń dotyczących aktualnych zagrożeń CBRNE. Funkcjonariusze z Ukrainy podzielili się doświadczeniami z działań prowadzonych w warunkach rzeczywistych zagrożeń i przedstawili wyzwania stojące przed służbami ratowniczymi. Współpraca Centralnej Szkoły PSP, przedstawicieli OPCW, instruktora z Czech i ukraińskich ratowników stworzyła przestrzeń do rozmów o sposobach reagowania na zdarzenia chemiczne, doskonaleniu procedur i możliwościach dalszej współpracy międzynarodowej.

Istotnym zagadnieniem było także wdrażanie postanowień Konwencji o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów. Kurs był forum rozmów o potencjalnych obszarach współpracy w ochronie przed zagrożeniami związanymi z substancjami chemicznymi. Połączenie wiedzy eksperckiej, doświadczeń ukraińskich ratowników i praktycznych rozwiązań polskich grup ratownictwa chemicznego poszerzyło wiedzę uczestników i pomogło doskonalić umiejętności przydatne w sytuacjach szczególnego zagrożenia.

Międzynarodowe szkolenie w Częstochowie potwierdziło znaczenie współpracy między instytucjami i służbami odpowiedzialnymi za reagowanie na zagrożenia chemiczne. Wspólne ćwiczenia, wymiana doświadczeń i możliwość korzystania ze specjalistycznego sprzętu stanowią ważny element przygotowania ratowników do działań w złożonych i wymagających warunkach. Takie przedsięwzięcia podnoszą poziom przygotowania służb ratowniczych, doskonalą procedury reagowania i wzmacniają współpracę między instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Dla Centralnej Szkoły PSP w Częstochowie organizacja kursu była kolejną okazją do wykorzystania doświadczenia szkoleniowego w międzynarodowych działaniach na rzecz poprawy bezpieczeństwa, a wspólne działania szkoleniowe i wymiana wiedzy pozostają ważnym elementem budowania gotowości służb do skutecznego reagowania na współczesne zagrożenia.

Zaświadczenia na zakończenie intensywnego tygodnia szkoleniowego

Szkolenie zakończyło się wręczeniem uczestnikom zaświadczeń potwierdzających ukończenie kursu. Wręczył je komendant Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie, starszy brygadier Jarosław Jankowski. Uroczyste zakończenie stanowiło podsumowanie zdobytej wiedzy, przeprowadzonych ćwiczeń i międzynarodowej wymiany doświadczeń. Było także okazją do podkreślenia znaczenia współpracy między służbami ratowniczymi i instytucjami zaangażowanymi w przeciwdziałanie zagrożeniom chemicznym.

Źródło i zdjęcie: Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej.

Źródło i zdjęcia: Państwowa Straż Pożarna.