Żytomierski Związek Polaków na Ukrainie zaprasza na XVIII Dni Kultury Polskiej i festiwal „Tęcza Polesia”

Stowarzyszenie „Kongres Oświaty Polonijnej”, Poleski Uniwersytet Narodowy oraz Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie zorganizują w dniach 2–4 października 2026 roku w Żytomierzu XVIII Dni Kultury Polskiej oraz 31. Międzynarodowy Festiwal Kultury Polskiej „Tęcza Polesia”.

Wydarzenie odbędzie się pod honorowym patronatem marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika oraz marszałka województwa kujawsko-pomorskiego Piotra Całbeckiego, przy wsparciu Żytomierskiej Obwodowej Rady, Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej i Żytomierskiej Rady Miejskiej.

Żytomierz od pokoleń pozostaje ważnym miejscem polskiej obecności na Ukrainie, gdzie żywa jest polska tradycja, język, kultura i pamięć o przodkach. Odrodzenie zorganizowanego życia polskiej społeczności rozpoczęło się tu w 1989 roku, a dziś działalność Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie obejmuje edukację, kulturę, sztukę, media, opiekę nad miejscami pamięci oraz pracę z dziećmi i młodzieżą.

Cztery dni kultury, historii i pamięci

Tegoroczna edycja połączy kulturę i sztukę z historią, pamięcią oraz współczesnością, nawiązując do trzech ważnych rocznic: 235. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, 90. rocznicy deportacji Polaków z sowieckiej Ukrainy do Kazachstanu w 1936 roku oraz 190. rocznicy urodzin Jarosława Dąbrowskiego.

W programie znalazły się między innymi międzynarodowa konferencja naukowo-praktyczna „Pamięć historyczna, wartości demokratyczne i bezpieczeństwo Europy: polsko-ukraiński wymiar”, koncert „Ignacy Jan Paderewski. Muzyka, która serca jednoczyła”, IX Konkurs Recytatorski Polskiej Poezji imienia Walentyna Grabowskiego, wydarzenia poświęcone pamięci ofiar represji stalinowskich oraz uroczysty koncert festiwalowy.

Kulminacją wydarzeń będzie 31. Międzynarodowy Festiwal Kultury Polskiej „Tęcza Polesia”, który odbędzie się 3 października w Żytomierskiej Obwodowej Filharmonii. Na jednej scenie spotkają się tam polskie zespoły artystyczne z Ukrainy oraz goście z Polski, tworząc święto muzyki, tańca, tradycji i wspólnoty.

Szczególnym punktem programu będzie spotkanie z Polakami Żytomierza i Żytomierszczyzny, zaplanowane na 4 października 2026 roku o godzinie 11:30 w Polskim Centrum Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie przy ulicy Teatralnej 17/20 w Żytomierzu. Będzie to czas rozmowy i bezpośredniego spotkania z przedstawicielami polskich organizacji, nauczycielami, działaczami społecznymi, młodzieżą oraz rodzinami od pokoleń związanymi z polskością regionu, poświęcony życiu polskiej społeczności, jej potrzebom i wyzwaniom, działalności edukacyjnej i kulturalnej oraz planom na przyszłość.

Pamięć o represjach i deportacjach

Ważnym elementem tegorocznych wydarzeń będzie pamięć o Polakach, którzy doświadczyli represji, deportacji i prześladowań. Uczestnicy odwiedzą miejsca związane z polską historią Żytomierza, w tym Polski Cmentarz, złożą biało-czerwone kwiaty i zapalą znicze przy mogiłach bohaterów i miejscach pamięci, a w Prokatedrze Żytomierskiej odprawiona zostanie uroczysta msza święta w intencji organizatorów, uczestników i gości Dni Kultury Polskiej, a także o dar pokoju dla Ukrainy i całego świata.

Organizatorzy przypominają, że w latach represji stalinowskich z Żytomierszczyzny deportowano do Kazachstanu około 25 tysięcy polskich rodzin, a w czasie tak zwanej operacji polskiej NKWD rozstrzelano znaczną część polskiej inteligencji, duchowieństwa oraz elit społecznych regionu. Tegoroczne uroczystości mają być również hołdem dla wszystkich Polaków, którzy cierpieli i oddali życie za wolność, godność oraz prawo do zachowania swojej narodowej tożsamości.

Współpraca polsko-ukraińska i festiwal mimo wojny

Dni Kultury Polskiej na Ukrainie od wielu lat stanowią nie tylko najważniejsze wydarzenie kulturalne, lecz również przestrzeń budowania dialogu, współpracy i partnerstwa między Polską a Ukrainą. Dzięki wieloletnim spotkaniom i wspólnym inicjatywom rozwija się współpraca między samorządami i społecznościami lokalnymi obu państw.

Przyczyniły się one między innymi do podpisania umów partnerskich między Bytomiem a Żytomierzem, obwodem żytomierskim a województwem śląskim, a także między Płockiem a Żytomierzem, Toszkiem i Olewskiem. W 2026 roku przypada jubileusz 10-lecia podpisania umowy partnerskiej między Bytomiem a Żytomierzem.

Tegoroczne Dni Kultury Polskiej odbędą się w szczególnych warunkach — w czasie pełnoskalowej wojny w Ukrainie. Mimo zagrożenia, alarmów lotniczych i trudnej codzienności polska społeczność Żytomierza nadal działa, spotyka się, uczy języka, organizuje wydarzenia kulturalne i przekazuje młodemu pokoleniu dziedzictwo swoich przodków.

Organizatorzy podkreślają, że program może ulec zmianie, a wszystkie podane godziny są zgodne z czasem kijowskim.

Źródło: Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie, www.zopzu.org