Komunikat Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie: 40 lat po Czarnobylu: pamięć o tragedii, lekcje historii i apel o powstrzymanie współczesnego szantażu nuklearnego

Poniższy komunikat z okazji 40. rocznicy katastrofy w Czarnobylu został opublikowany przez Konsulat Generalny Ukrainy w Krakowie w dniu 26.04.2026.

40 lat po Czarnobylu: pamięć o tragedii, lekcje historii i apel o powstrzymanie współczesnego szantażu nuklearnego

Czterdzieści lat temu, 26 kwietnia 1986 roku, świat został wstrząśnięty największą katastrofą technogenną w historii ludzkości – awarią w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Dziś oddajemy hołd pamięci ofiar tej tragedii oraz heroizmowi tych, którzy stanęli na drodze niewidzialnej śmierci.

Jednak Czarnobyl to nie tylko historia o awarii technicznej; to wyrok dla systemu radzieckiego, zbudowanego na zbrodniach i klinicznym kłamstwie, które współczesna rosja próbuje dziś odtworzyć.

Skala katastrofy była bezprecedensowa: poziom promieniowania w zniszczonym reaktorze sięgał 20 tysięcy rentgenów, podczas gdy dawka śmiertelna wynosi zaledwie 500 rentgenów w ciągu pięciu godzin. Emisja izotopów była 30 razy większa niż siła bomby zrzuconej na Hiroszimę. Ponad 300 tysięcy ludzi na zawsze opuściło swoje domy, a łącznie 8,5 miliona osób w krajach Europy zostało narażonych na oddziaływanie promieniowania. Strefa wykluczenia pod względem powierzchni odpowiada Luksemburgowi, a terytorium w promieniu 10 km wokół elektrowni pozostanie niebezpieczne przez 20 tysięcy lat.

Reżim radziecki ponosi winę nie tylko za naruszenie protokołów bezpieczeństwa, które doprowadziły do awarii. Prawdziwą zbrodnią było świadome przemilczenie: świat nie wiedział o katastrofie co najmniej przez dwa dni, a własnych obywateli władze utrzymywały w niewiedzy przez tygodnie. 1 maja 1986 roku, gdy promieniowanie było już wszechobecne, tysiące ludzi w Kijowie zmuszono do udziału w demonstracji pierwszomajowej.

Dziś moskwa kontynuuje tę tradycję kłamstwa, wykorzystując obiekty jądrowe jako narzędzie szantażu. rosja nie wyciągnęła wniosków – przekształciła zagrożenie nuklearne w broń.

40. rocznica to czas oddania czci naszym bohaterom. Oddajemy hołd około 600 tysiącom likwidatorów, którzy kosztem własnego zdrowia uratowali świat.

Dziś w Ukrainie pojawiło się nowe pokolenie bohaterów – nasi energetycy oraz pracownicy elektrowni jądrowych. Zimą 2025–2026 roku, podczas zmasowanych rosyjskich ataków, ukraińscy specjaliści w ekstremalnych warunkach utrzymywali kontrolę nad reaktorami po awaryjnych wyłączeniach, spowodowanych uderzeniami w podstacje oraz przelotami dronów. Dzięki ich profesjonalizmowi Europa po raz kolejny została ocalona przed katastrofą, na krawędzi której znalazł się kontynent.

Aktem szczególnego barbarzyństwa był atak rosyjskiego drona „Gierań-2” na Nową Bezpieczną Obudowę w lutym 2025 roku. Uszkodzone zostały zewnętrzna i wewnętrzna powłoka Arki, która chroni zniszczony czwarty blok energetyczny, oraz wyłączony został system głównego dźwigu.

Ukraina z zadowoleniem przyjmuje przywództwo Francji, wysiłki Grupy Siedmiu, EBOR oraz Unii Europejskiej na rzecz odbudowy tej unikalnej konstrukcji. Oczekujemy konkretnych zobowiązań podczas Międzynarodowej Konferencji Darczyńców, która odbędzie się w Kijowie 26 kwietnia 2026 roku.

Nasz apel w tym dniu jest prosty: nadszedł czas, aby powstrzymać szantaż nuklearny. Zwracamy się do wszystkich państw, które cenią globalną stabilność. Wasza rola w zwiększaniu presji na agresora jest kluczowa. Społeczność międzynarodowa musi udowodnić, że wyciągnęła wnioski z roku 1986.

Konieczne jest pełne odizolowanie rosyjskiego sektora jądrowego, nałożenie sankcji na „Rosatom” oraz ograniczenie praw agresora w MAEA. Ukraina proponuje poprawki do statutu Agencji, które umożliwią ograniczenie praw państw-agresorów naruszających zasady bezpieczeństwa jądrowego.

rosja musi niezwłocznie zwrócić kontrolę nad Zaporoską Elektrownią Jądrową jej prawowitemu operatorowi – Ukrainie.

Ponadto każda dodatkowa instalacja i każda rakieta systemu obrony powietrznej, które w szczególności chronią ukraińskie elektrownie jądrowe, stanowią gwarancję bezpieczeństwa europejskich miast.

Nie należy czekać na nowy Czarnobyl. Należy działać już teraz, aby chronić życie.