Wchodzi w życie abolicja dla Polaków, którzy służyli w Siłach Zbrojnych Ukrainy bez zgody władz

1 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o niekaraniu obywateli Rzeczypospolitej Polskiej biorących udział po stronie Ukrainy w konflikcie zbrojnym wywołanym agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę (Dz.U. z 2026 r. poz. 435). Przepisy przewidują abolicję i amnestię dla osób, które bez zgody właściwego organu przyjęły obowiązki wojskowe w ukraińskiej armii, a jednocześnie nakładają na te osoby nowy obowiązek informacyjny wobec Ministra Obrony Narodowej.

Kogo obejmuje abolicja

Na mocy ustawy przebacza się i puszcza w niepamięć przestępstwa i wykroczenia określone w art. 141 § 1 oraz art. 142 § 1 Kodeksu karnego, polegające na przyjęciu przez obywatela polskiego bez zgody Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Ministra Obrony Narodowej obowiązków wojskowych w Siłach Zbrojnych Ukrainy oraz na prowadzeniu wbrew przepisom zaciągu obywateli polskich lub cudzoziemców przebywających w Polsce do służby w ukraińskiej armii – w odniesieniu do czynów popełnionych w okresie od 6 kwietnia 2014 r. do 1 lipca 2026 r.

Abolicją objęto również naruszenia obowiązków związanych z kwalifikacją wojskową, uchylaniem się od ćwiczeń i szkoleń wojskowych oraz świadczeniami osobistymi lub rzeczowymi, określone w ustawie o obronie Ojczyzny (art. 681, art. 682 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 683 ust. 1 pkt 1 i art. 683) – w przypadku gdy naruszenia te wynikały z przyjęcia w okresie od 23 kwietnia 2022 r. do 1 lipca 2026 r. bez zgody właściwego organu obowiązków wojskowych w Siłach Zbrojnych Ukrainy.

Analogiczne przepisy dawnej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (art. 224 pkt 1-3, 4 i 6, art. 225 ust. 1, art. 227 ust. 1 pkt 1 oraz art. 236) objęto abolicją w odniesieniu do czynów związanych z przyjęciem obowiązków wojskowych w ukraińskiej armii w okresie od 6 kwietnia 2014 r. do 22 kwietnia 2022 r.

Umorzenie postępowań i zatarcie skazań

Zgodnie z ustawą, w sprawach o czyny objęte abolicją nie wszczyna się postępowania karnego ani postępowania w sprawach o wykroczenia, a postępowania już wszczęte podlegają umorzeniu. Prawomocnie orzeczone kary, środki karne, środki związane z poddaniem sprawcy próbie, przepadki lub środki zabezpieczające, niewykonane w całości lub w części, nie podlegają wykonaniu – podobnie jak nieuiszczone koszty postępowania. Skazania i ukarania za te czyny ulegają zatarciu z mocy prawa, a odpowiednie wpisy usuwa się z Krajowego Rejestru Sądowego. Ten element ustawy stanowi darowanie kary i nosi nazwę amnestii.

Obowiązek zgłoszenia do Ministra Obrony Narodowej

Ustawa nakłada jednocześnie nowy obowiązek na osoby, które bez zgody właściwego organu przyjęły obowiązki wojskowe w Siłach Zbrojnych Ukrainy. Mają one obowiązek złożyć pisemne oświadczenie informujące Ministra Obrony Narodowej o terminie i miejscu przyjęcia oraz zakończenia pełnienia tych obowiązków. Osoby, które wróciły do kraju po 1 lipca 2026 r., mają na to 6 miesięcy od dnia powrotu. Te, które wróciły przed tą datą, muszą złożyć oświadczenie do 1 stycznia 2027 r., czyli w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy.

Informacje zawarte w oświadczeniu stanowią tajemnicę prawnie chronioną, objętą ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych oznaczonych co najmniej klauzulą „zastrzeżone”.

Za niezłożenie oświadczenia w wyznaczonym terminie lub złożenie oświadczenia niepełnego grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Oświadczenie można przesłać na adres: Ministerstwo Obrony Narodowej, Al. Niepodległości 218, 00-911 Warszawa, albo dostarczyć osobiście w kopercie na Punkt Podawczy Ministerstwa Obrony Narodowej pod tym samym adresem (wejście od ul. Filtrowej), od poniedziałku do piątku w godzinach 8:15–16:15.

Oświadczenia dostępne są tutaj.

Źródło: komunikat Ministerstwa Obrony Narodowej.