Ukraina integruje rynek energii elektrycznej z rynkiem UE. Rada Najwyższa przyjęła ustawę
7 kwietnia Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę dotyczącą implementacji norm prawa Unii Europejskiej oraz integracji rynków energii, zwiększenia bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności w sektorze energetycznym (nr rejestracyjny 12087-d).
Dokument ma na celu stworzenie kompleksowej podstawy prawnej dla pełnej integracji ukraińskiego rynku energii elektrycznej z wewnętrznym rynkiem energetycznym Unii Europejskiej.
Ustawa przewiduje m.in.:
– stworzenie podstaw prawnych dla ujednolicenia rynków (market coupling) „dnia następnego” i „dnia bieżącego” z europejskimi strefami obrotu (tak, aby obrót energią elektryczną odbywał się w sposób skoordynowany po cenach i wolumenach zarówno następnego dnia, jak i tego samego dnia);
– wdrożenie europejskiego modelu gotowości na zagrożenia w sektorze elektroenergetycznym oraz wprowadzenie mechanizmów zapewniania mocy;
– regulacja interakcji między operatorem systemu przesyłowego a operatorem rynku w celu zapewnienia transgranicznej wymiany energii elektrycznej;
– rozwój nowych elastycznych instrumentów rynkowych, w szczególności agregacji i zarządzania popytem (pojawią się nowe sposoby elastycznego zarządzania popytem i podażą, w szczególności łączenie małych źródeł energii (agregacja) oraz kontrolowanie, kiedy i ile energii elektrycznej zużywają odbiorcy);
– wzmocnienie roli odbiorców poprzez rozwój publicznych stowarzyszeń energetycznych i instytutów aktywnych odbiorców.
Szczególną uwagę poświęcono bezpieczeństwu dostaw:
– wprowadzane są plany gotowości na zagrożenia;
– wzmacniana jest koordynacja z regionalnymi centrami;
– zapewniona zostaje zgodność z wymaganiami ENTSO-E, co oznacza funkcjonowanie ukraińskiego systemu energetycznego według standardów europejskiej sieci przesyłowej.
„W warunkach wojny i ciągłych ataków na infrastrukturę energetyczną ta ustawa znacząco wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne państwa. Wprowadzamy wspólne podejścia do zarządzania ryzykiem i pogłębiamy koordynację z europejskimi partnerami. Oznacza to, że Ukraina będzie reagować na wyzwania nie w izolacji, lecz jako część wspólnej przestrzeni energetycznej Europy” – powiedział Andrij Żupanin, zastępca przewodniczącego Komitetu ds. energetyki i usług komunalnych.
Przyjęcie ustawy stanowi istotny krok w procesie dostosowywania ukraińskiego ustawodawstwa energetycznego do prawa Unii Europejskiej. Ma ona przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa państwa, rozwoju konkurencyjnego rynku energii elektrycznej oraz poszerzenia udziału Ukrainy w europejskich rynkach energii.
„Jednocześnie należy rozumieć, że bezpośrednio po przyjęciu ustawy konsumenci nie odczują natychmiastowych zmian. Dokument wyznacza strategiczny kierunek rozwoju rynku i wymaga dalszego przyjęcia aktów wykonawczych. Praktyczne efekty – wzrost konkurencji, stabilne zasady funkcjonowania rynku oraz dostęp do rynku europejskiego – będą wdrażane stopniowo” – podkreślił Andrij Żupanin, zastępca przewodniczącego Komitetu ds. energetyki i usług komunalnych, dodając, że ustawa otwiera również nowe możliwości dla rozwoju generacji rozproszonej, kogeneracji oraz wspólnot energetycznych.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami wdrażany jest europejski model, w którym odbiorcy mogą jednocześnie być producentami i sprzedawcami energii elektrycznej. Przewidziano uproszczone warunki dla mniejszych uczestników rynku oraz realizację innowacyjnych projektów zgodnie z zasadą: mniejsi uczestnicy – mniejsze obciążenia regulacyjne.
Przypomnijmy, że 2 kwietnia Komitet ds. energetyki i usług komunalnych rekomendował parlamentowi przyjęcie projektu ustawy w drugim czytaniu wraz z niezbędnymi poprawkami techniczno-prawnymi.
Do projektu zgłoszono łącznie 1358 poprawek, z czego 47 zostało uwzględnionych (w tym częściowo i redakcyjnie), a 1311 odrzucono. Komitet, zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o komitetach Rady Najwyższej Ukrainy, uwzględnił również poprawki komitetowe nr 1357 i 1358.
Tym samym Rada Najwyższa potwierdziła europejski kierunek rozwoju ukraińskiej energetyki w perspektywie długoterminowej.