Francuski Accor pod ostrzałem po raporcie o możliwym ułatwianiu handlu ukraińskimi dziećmi. Spółka zapowiada dochodzenie

Francuska grupa hotelowa Accor została oskarżona o akceptowanie rezerwacji, które miały zawierać wyraźne sygnały możliwego handlu ludźmi, seksualnego wykorzystywania nieletnich oraz nielegalnego transferu ukraińskich dzieci do Rosji. Zarzuty te znalazły się w raporcie amerykańskiej firmy inwestycyjnej Grizzly Research. Sama spółka stanowczo zaprzecza, jakoby była zaangażowana w jakąkolwiek systemową eksploatację, handel ludźmi lub pracę dzieci, i zapowiada przeprowadzenie wewnętrznego dochodzenia z udziałem niezależnej firmy.

Raport Grizzly Research i skala badania

Jak wynika z opublikowanego raportu, Grizzly Research postanowiło sprawdzić w praktyce deklaracje Accor, który przedstawia się jako lider branży hotelowej w walce z handlem ludźmi i seksualnym wykorzystywaniem dzieci. Od początku lutego badacze wysłali zapytania rezerwacyjne do ponad 200 hoteli Accor w 20 krajach. W części przypadków kontaktowali się jako agencja modelingowa z tzw. Donieckiej Republiki Ludowej i pytali o możliwość zakwaterowania „osieroconych dziewcząt” w wieku 14–17 lat, które miały być przewożone na konkurs modelingowy. W wiadomościach wskazywano, że każda z nich miałaby przebywać w pokoju z dorosłym mężczyzną.

Jak podkreślają autorzy raportu, wiadomości zostały przygotowane tak, aby wzbudzać możliwie jak najwięcej podejrzeń związanych z handlem ludźmi. Łączyły one w sobie kilka czynników alarmowych jednocześnie: nieletnich, aktywną strefę wojny, nieokreśloną agencję modelingową, pobyt trwający ponad miesiąc oraz brak rodziców lub innych opiekunów prawnych. Kiedy hotele odpowiadały pozytywnie, badacze mieli eskalować komunikację, prosząc dodatkowo o łóżka king-size dla nieletniej dziewczyny i dorosłego mężczyzny, szampana do pokoju, a w niektórych przypadkach także o prezerwatywy i lubrykanty.

80 proc. odpowiedzi miało być pozytywnych

Według Grizzly Research spośród ponad 50 hoteli Accor, które odpowiedziały na wiadomości, 80 proc. miało zaakceptować „wysoce problematyczne” zapytania. Raport twierdzi, że obiekty te przedstawiały wyceny, potwierdzały rezerwacje, deklarowały możliwość przygotowania alkoholu i środków intymnych w pokojach albo prowadziły dalszą komunikację bez podnoszenia zastrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa dzieci. Autorzy dokumentu zaznaczają, że niektóre hotele same proponowały rozwiązania, które jeszcze bardziej wzmacniały seksualny kontekst pobytu, w tym łóżka king-size lub stworzenie „romantycznej atmosfery”.

W 24 przypadkach hotele miały wyrazić gotowość do współpracy i nie okazać żadnych obaw nawet po dodatkowych prośbach o szampana, prezerwatywy i lubrykanty. W ocenie autorów raportu taka reakcja stoi w jaskrawej sprzeczności z deklarowanymi przez Accor procedurami ochrony dzieci i przeciwdziałania handlowi ludźmi.

Rosja, Kazachstan i Uzbekistan

Najpoważniejsze zarzuty raportu dotyczą Rosji, Kazachstanu i Uzbekistanu. W tym przypadku badacze mieli wprost informować, że chodzi o ukraińskie sieroty z Doniecka, które mają zostać przewiezione do Rosji w celu adopcji przez rosyjskie rodziny. Według dokumentu wszystkie 18 hoteli Accor w Rosji, które odpowiedziały na zapytania, zgodziły się przyjąć takie dzieci. Podobną gotowość miały wykazać trzy hotele w Kazachstanie i Uzbekistanie.

Raport twierdzi również, że część hoteli w tych krajach zapewniała o poufności i miała deklarować, że nie przekaże informacji o takich pobytach centrali Accor we Francji, mediom ani ukraińskim ambasadom. W jednym z przywoływanych przypadków przedstawiciel Novotelu miał wskazać, że rosyjska struktura korporacyjna tej marki nie ma prawnego obowiązku raportowania takich spraw do centralnego zarządu Accor.

Porównanie z hotelami spoza Accor

Autorzy raportu twierdzą, że dla porównania wysłali takie same wiadomości do hoteli niezwiązanych z Accor w tych samych regionach. Ich zdaniem tam skala gotowości do obsługi podobnych próśb była znacząco niższa. Z 56 hoteli spoza Accor tylko jeden miał wykazać gotowość do realizacji problematycznego zapytania. Grizzly Research przedstawia to jako argument, że problem nie dotyczy wyłącznie ogólnych standardów branży hotelowej, lecz może wskazywać na poważniejsze słabości w obrębie sieci Accor.

Tło sprawy: deportacje ukraińskich dzieci

Raport łączy swoje ustalenia z szerszym kontekstem wojny i deportacji dzieci z Ukrainy do Rosji. Jak przypomniano, od początku pełnoskalowej inwazji Rosja wywiozła z Ukrainy ponad 20 tys. dzieci. Według danych platformy Bring Kids Back 2048 z nich zostało już sprowadzonych z powrotem.

17 marca 2023 roku Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze wydał nakaz aresztowania wobec prezydenta Rosji Władimira Putina oraz rosyjskiej komisarz ds. praw dziecka Marii Lwowej-Biełowej. Oboje są podejrzewani o nielegalną deportację ukraińskich dzieci z okupowanych terytoriów do Rosji. W lipcu 2023 roku Prokuratura Generalna Ukrainy wszczęła także śledztwo dotyczące możliwego udziału białoruskiego Czerwonego Krzyża w deportacji ukraińskich dzieci.

W raporcie wskazano, że hotele mogą być wykorzystywane jako miejsca tymczasowego pobytu dla dzieci przemieszczanych z okupowanych terytoriów Ukrainy do Rosji. Dokument przywołuje również informacje, że część dzieci pojawia się w katalogach adopcyjnych uporządkowanych według cech fizycznych, a organizacje pozarządowe informowały, że część uratowanych sierot była narażona na seksualne wykorzystywanie.

Accor w Rosji i wcześniejsza krytyka

Grizzly Research zwraca uwagę, że w przeciwieństwie do części konkurentów Accor nie wycofał się z rosyjskiego rynku po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny w 2022 roku. Według raportu sieć utrzymała największą obecność spośród międzynarodowych grup hotelowych działających w Rosji, z 55 hotelami i 3500 pracownikami. Dokument przypomina, że decyzja ta była wcześniej krytykowana, a eksperci ostrzegali, iż dalsze prowadzenie działalności w państwie-agresorze może rodzić rosnące ryzyko prawne, reputacyjne i komercyjne.

W raporcie przywołano też opinię, że pozostawanie w Rosji po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji mogło tworzyć istotne ryzyko powiązania działalności firmy z naruszeniami praw człowieka i prawa humanitarnego. Wskazano również, że już wcześniej przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego ostrzegali kierownictwo Accor, że pozostawanie na rosyjskim rynku może prowadzić do ryzyka odpowiedzialności za współudział w zbrodniach międzynarodowych.

Polityka praw człowieka a ustalenia raportu

Jednym z najważniejszych wątków raportu jest zestawienie jego ustaleń z oficjalną polityką Accor. Spółka deklaruje, że stosuje „najwyższe standardy ochrony” osób szczególnie narażonych, zwłaszcza w strefach konfliktu. Firma twierdzi, że nigdy nie wspiera, nie organizuje ani nie czerpie korzyści z handlu ludźmi, a wszelkie informacje o takich zagrożeniach mają trafiać do właściwych organów. Accor ma również program WATCH poświęcony walce z seksualnym wykorzystywaniem dzieci oraz narzędzia szkoleniowe i kanały whistleblowingowe dla pracowników.

Raport podkreśla, że Accor przez lata budował reputację jednej z najbardziej aktywnych sieci hotelowych w obszarze przeciwdziałania handlowi ludźmi. Autorzy dokumentu twierdzą jednak, że wyniki przeprowadzonego śledztwa stoją w wyraźnej sprzeczności z tymi deklaracjami. Ich zdaniem pojawia się pytanie, czy polityka praw człowieka w Accor realnie chroni ofiary, czy jest przede wszystkim fasadą budowaną na potrzeby inwestorów.

Potencjalne konsekwencje prawne

Raport zawiera również rozdział poświęcony możliwym konsekwencjom prawnym. Autorzy twierdzą, że konsultowali swoje ustalenia z ekspertami prawa międzynarodowego i praw człowieka. Według przedstawionych w dokumencie opinii, jeśli opisane sytuacje zostałyby potwierdzone, to świadczenie usług, które materialnie ułatwiałyby bezprawny transfer dzieci z okupowanych terytoriów, mogłoby rodzić odpowiedzialność karną osób zaangażowanych, w zależności od zakresu wiedzy i udziału.

Jednocześnie raport zaznacza, że samo śledztwo undercover nie doprowadziło do faktycznego popełnienia przestępstw, ponieważ Grizzly Research nie finalizowało takich pobytów. Autorzy wskazują więc, że ich ustalenia wymagałyby dalszego potwierdzenia materiałem dowodowym.

Wątki poboczne: Epstein i wcześniejsze incydenty

Raport nie ogranicza się do opisu operacji undercover. Zawiera również obszerny materiał dotyczący wcześniejszych doniesień o prostytucji, wykorzystywaniu seksualnym i niewłaściwych reakcjach personelu w hotelach działających pod markami Accor w różnych krajach. Autorzy przywołują zarówno sprawy sądowe, jak i relacje z mediów, TripAdvisora, Reddita i lokalnej prasy. Podkreślają przy tym, że pojedynczo takie przypadki nie muszą dowodzić systemowego problemu, ale w zestawieniu z wynikami śledztwa mogą wskazywać na głębsze ryzyko.

Dodatkowo dokument zawiera rozległy wątek dotyczący Jeffreya Epsteina. Autorzy przywołują m.in. odniesienia do rzekomych związków prezesa Accor Sébastiena Bazina z Epsteinem, do hoteli Rixos, do materiałów z tzw. plików Epsteina oraz do różnych obiektów działających pod markami Accor, w których miał zatrzymywać się Epstein lub osoby z jego otoczenia. Sam raport zaznacza jednak, że nie dowodzi to udziału Accor w przestępczej działalności Epsteina, lecz ma stanowić dodatkowy powód do wzmożonej kontroli ze strony regulatorów i akcjonariuszy.

Reakcja Accor i spadek akcji

Po publikacji raportu akcje Accor spadły o około 10 proc. W odpowiedzi grupa wydała oświadczenie, w którym „stanowczo zaprzeczyła” jakimkolwiek powiązaniom z rzekomą systemową eksploatacją, handlem ludźmi lub pracą dzieci. Spółka poinformowała, że zatrudniła niezależną firmę do przeprowadzenia wewnętrznego dochodzenia. Accor zapowiedział publikację wyników śledztwa oraz zastrzegł sobie „prawo do ścigania wszystkich zaangażowanych”, jeśli zarzuty zostaną potwierdzone.

Gdzie szukać pomocy

Na końcu materiału przypomniano także informacje dla osób dotkniętych deportacją. Jeśli Ty lub Twoja rodzina zostaliście deportowani, można skontaktować się z biurem Rzecznika Praw Obywatelskich Ukrainy pod adresem: ul. Instytutska 21/8, Kijów, 01008, mailowo: hotline@ombudsman.gov.ua, przez infolinię: 0 800 501 720, telefonicznie: 044 299 74 08. Można także wypełnić formularz online „Zgłoś zaginięcie/deportację/przymusowe przemieszczenie dziecka” na stronie „Dzieci wojny”.

Więcej o Accor

Accor to jedna z największych grup hotelowych na świecie, zarządzająca ponad 45 markami obejmującymi segmenty od ekonomicznego po luksusowy. Do portfolio należą m.in. ibis, ibis Budget, Novotel, Mercure, Pullman, Mövenpick, Swissôtel, Sofitel, MGallery oraz Fairmont, a także marki lifestyle i premium, takie jak SLS, Delano czy Hoxton.

Część hoteli działa w modelu franczyzy lub zarządzania, co oznacza, że nie wszystkie obiekty są bezpośrednio własnością grupy, ale funkcjonują pod jej markami i standardami operacyjnymi.

Pełen raport w PDF,  o długości 278 stron, w języku angielskim dostępny jest tutaj.