Wagony z Warszawy trafiły do Kijowa, ale 137,5 mln hrywien zniknęło po drodze

Detektywi Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU), działając pod nadzorem procesowym prokuratora Specjalizowanej Antykorupcyjnej Prokuratury (SAP), ogłosili podejrzenia siedmiu uczestnikom grupy przestępczej, która według śledztwa przywłaszczyła 137,5 miliona hrywien (11,6 mln złotych) należących do komunalnego przedsiębiorstwa „Kijowski Metropolitan”.

Bezpłatne wagony z Warszawy jako punkt wyjścia afery

Śledztwo ustaliło, że pod koniec 2022 roku Warszawskie Metro zgłosiło gotowość bezpłatnego przekazania kijowskiemu metru 60 wagonów. Aby zorganizować ich transport do Kijowa, komunalne przedsiębiorstwo przeprowadziło w 2023 roku serię przetargów na zakup usług transportowo-spedycyjnych. Przetargi wygrała z góry wytypowana firma, która zaproponowała transport po znacznie zawyżonej cenie, opiewającej łącznie na 190 milionów hrywien.

Mechanizm ukrywania przestępstwa

Po otrzymaniu zapłaty, w celu zatuszowania przestępstwa, środki z rachunku firmy przekazano na konta innej, kontrolowanej przez uczestników procederu spółki zarejestrowanej za granicą. Część tej sumy trafiła następnie do faktycznego przewoźnika, natomiast pozostałe 137,5 miliona hrywien uczestnicy schematu zatrzymali dla siebie.

Podejrzani i podstawa prawna

Podejrzenia postawiono byłej urzędniczce komunalnego przedsiębiorstwa „Kijowski Metropolitan”, trzem pracownikom tego przedsiębiorstwa, dwóm współorganizatorom przestępstwa oraz dyrektorowi kontrolowanej spółki. Ich działania zakwalifikowano na podstawie części 5 artykułu 191 Kodeksu Karnego Ukrainy. Jak podkreślono w komunikacie, wykrycie przestępstwa nastąpiło przy aktywnym wsparciu specjalistów Państwowej Służby Audytu.

Zgodnie z częścią pierwszą artykułu 62 Konstytucji Ukrainy osobę uważa się za niewinną popełnienia przestępstwa, dopóki jej wina nie zostanie udowodniona w trybie przewidzianym prawem i stwierdzona wyrokiem skazującym sądu.

Skąd wzięły się wagony: darowizna Warszawy dla Kijowa

Wagony, których transport stał się przedmiotem afery, to część daru przekazanego Kijowowi przez Warszawę jeszcze w 2023 roku. Jak pisaliśmy wówczas na łamach e-ukraina.pl, Warszawa przekazała stolicy Ukrainy 60 w pełni sprawnych wagonów metra serii 81, wycofywanych z eksploatacji warszawskiego metra. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski tłumaczył wówczas decyzję sygnałami od mera Kijowa Witalija Kliczki, który ostrzegał, że tamtejsze metro może stanąć z powodu braku części zamiennych.

Przed wysyłką z wagonów usunięto elementy wyposażenia niewykorzystywane w kijowskim metrze, takie jak czujniki systemu ograniczenia prędkości czy rejestratory zdarzeń, a na czas transportu zdjęto lusterka i odbieraki prądu. Strona ukraińska otrzymała wagony bezpłatnie — ich łączna wartość szacowana była na ponad 40 milionów złotych. Cały transport, realizowany specjalistycznymi lawetami, trwał siedem miesięcy, a ostatni pociąg dotarł do Kijowa 24 października 2023 roku.

Jak informowaliśmy w kolejnym materiale, 1 listopada 2023 roku pierwszy pięciowagonowy skład złożony z warszawskich wagonów wyruszył na trasę „zielonej” linii kijowskiego metra, po tym jak mer Kliczko osobiście dokonał jego przeglądu i testów, oceniając żywotność zaadaptowanego taboru na 12–14 lat. W dowód wdzięczności dla polskich darczyńców w wagonach pozostawiono napisy i ogłoszenia w języku polskim. Jak wyjaśniał wówczas Kliczko, większość otrzymanych wagonów, należących do serii zaprojektowanej w ZSRR w latach 70., miała jednak posłużyć nie do bezpośredniej eksploatacji, lecz jako źródło części zamiennych do remontów kapitalnych istniejącego, w większości wciąż sowieckiego taboru kijowskiego metra.

To właśnie logistyka tej bezpłatnej darowizny — a konkretnie zawyżone koszty jej transportu do Kijowa — stała się, według ustaleń NABU i SAP, mechanizmem wykorzystanym przez grupę przestępczą do przywłaszczenia 137,5 miliona hrywien.

Źródło i zdjęcie/wideo: Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) oraz Specjalizowana Antykorupcyjna Prokuratura (SAP) ; kontekst historyczny: metro.waw.pl, Urząd Miasta Kijowa (materiały własne e-ukraina.pl z 2023 roku).