XVII-wieczny namiot osmańskiego zdobywcy trafi do Polski. Polska i Ukraina podpisały memorandum o współpracy
W siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego podpisano 25 maja porozumienie o współpracy z Lwowskim Muzeum Historycznym. Na jego mocy w latach 2026–2029 realizowany będzie polsko-ukraiński projekt badawczo-konserwatorski i wystawienniczy poświęcony XVII-wiecznemu namiotowi osmańskiemu ze zbiorów lwowskiej instytucji. W uroczystości podpisania uczestniczył podsekretarz stanu w MKiDN Marek Krawczyk.
Porozumienie podpisały: Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”, Lwowskie Muzeum Historyczne, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Muzeum Historii Polski oraz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. W imieniu instytucji podpisy złożyli: Katarzyna Sokołowska, dyrektorka Poloniki; Roman Chmelyk, dyrektor Lwowskiego Muzeum Historycznego; Błażej Ostoja Lniski, rektor ASP w Warszawie; Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski oraz Piotr Górajec, dyrektor Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
Jeden z najcenniejszych zabytków osmańskich w Europie Środkowej
Przedmiotem porozumienia jest dwumasztowy namiot osmański z kolekcji tkanin orientalnych Lwowskiego Muzeum Historycznego — wyjątkowy zabytek tradycyjnie łączony ze zdobyczą króla Jana III Sobieskiego po Wiktorii Wiedeńskiej 1683 roku. Składający się z dziewięciu elementów namiot należy do najcenniejszych zachowanych przykładów osmańskiej sztuki namiotowej i stanowi część większego zespołu obejmującego 25 części sześciu namiotów, pochodzących m.in. z historycznych zbiorów podhoreckich rodu Sanguszków.
Projekt stanowi przygotowanie do obchodów jubileuszu 350-lecia zwycięstwa pod Wiedniem, któremu sygnatariusze porozumienia chcą nadać wymiar europejski.
„To porozumienie jest wyrazem głębokiej odpowiedzialności za wspólne dziedzictwo Europy. Współpraca polskich i ukraińskich instytucji przy tak wyjątkowym obiekcie pozwoli nie tylko ocalić go dla przyszłych pokoleń, lecz także podkreśla, jak ważne są więzi, które łączą nasze kraje. Namiot osmański to świadek historii, a jego konserwacja i udostępnienie publiczności staną się symbolicznym gestem jedności, dialogu i troski o dobra kultury ponad granicami, szczególnie na tle agresji ze strony putinowskiej Rosji” — podkreśla dyrektorka Instytutu Polonika Katarzyna Sokołowska.
Badania, konserwacja i nowa ekspozycja
Porozumienie zakłada czasowe wypożyczenie i transport namiotu z Ukrainy do Polski, gdzie zostanie poddany kompleksowym badaniom specjalistycznym oraz procesowi konserwatorsko-restauratorskiemu. Równolegle powstanie koncepcja ekspozycji czasowej w Polsce, a także rekomendacje dotyczące przyszłej ekspozycji stałej na Ukrainie. Integralną częścią przedsięwzięcia będzie przygotowanie publikacji dokumentacyjno-badawczej podsumowującej wyniki prac i dokumentującej historię oraz znaczenie obiektu. Muzeum Historii Polski zadeklarowało możliwość udostępnienia przestrzeni wystawienniczej po 2027 roku.
Pięć instytucji, pięć kompetencji
W realizację projektu zaangażowanych jest pięć instytucji, z których każda wnosi unikalne kompetencje. Instytut Polonika odpowiada za inicjowanie i koordynację konsorcjum — sfinansuje prace konserwatorskie, projekt badawczy i wspólne wydawnictwo, a także współtworzyć będzie z partnerami koncepcję ekspozycji i publikacji. Lwowskie Muzeum Historyczne jako właściciel obiektu zapewnia dokumentację muzealno-historyczną oraz niezbędne pozwolenia, w tym związane z potencjalną jubileuszową ekspozycją namiotu w Europie. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, udostępniając infrastrukturę Międzyuczelnianego Instytutu Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, przeprowadzi kompleksowe badania i prace konserwatorsko-restauratorskie, a także umożliwi transfer wiedzy ukraińskim akademikom i służbom konserwatorskim.
Muzeum Historii Polski zapewnia wsparcie merytoryczne i organizacyjne oraz wspiera pozyskiwanie finansowania. Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie przygotuje Facility Report niezbędny do procedury wypożyczenia, skoordynuje prace konserwatorskie po stronie polskiej i udostępni infrastrukturę fumigacyjną — z uwagi na swój profil jest również najbardziej predystynowanym partnerem muzealnym dla Lwowskiego Muzeum Historycznego.
Znaczenie przedsięwzięcia wykracza poza ochronę pojedynczego zabytku. Projekt ma szansę stać się jednym z najważniejszych polsko-ukraińskich przedsięwzięć konserwatorsko-wystawienniczych tej dekady, łącząc ochronę dziedzictwa zagrożonego wojną z opowieścią o wspólnej historii i kulturowym dziedzictwie Europy Środkowo-Wschodniej.
Źródło/zdjęcia: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego / Polonika / fot. dr hab. Monika Stachurska