51 procent ukraińskich uchodźców w Polsce planuje wrócić do Ukrainy — ale dopiero po wojnie

Grupa badawcza Rating Group przeprowadziła w dniach 21–25 sierpnia 2026 roku sondaż wśród ukraińskich uchodźców w Polsce, dotyczący życia na emigracji — obejmujący integrację językową, adaptację społeczną, zdrowie psychiczne, sytuację finansową oraz plany dotyczące powrotu do Ukrainy.

Znajomość języka polskiego

Badanie wskazuje na stosunkowo wysoki poziom integracji językowej: 60 procent respondentów deklaruje znajomość polskiego na poziomie średniozaawansowanym lub wyższym, 26 procent na poziomie podstawowym, a 12 procent na poziomie początkującym. Zaledwie 2 procent ankietowanych w ogóle nie zna języka polskiego.

Adaptacja i dobrostan psychiczny

57 procent respondentów jest zadowolonych z poziomu własnej adaptacji społecznej, 37 procent jest z niej niezadowolonych. Najczęściej wskazywanym problemem jest negatywny wpływ mediów — wymieniło go 45 procent badanych. Problemy ze zdrowiem psychicznym zgłosiło 29 procent, utrudniony dostęp do dobrej jakości opieki medycznej — 28 procent, ogólne problemy zdrowotne — 24 procent, a brak możliwości samorealizacji — 23 procent. Niewystarczającą adaptację społeczną, brak czasu wolnego i trudności mieszkaniowe wskazało po 22 procent respondentów, a zagrożenie bezpieczeństwa fizycznego — 21 procent. Duże obciążenie pracą i brak pieniędzy zgłosiło po 19 procent, trudności ze znalezieniem pracy lub utratę aktualności zawodu — 17 procent, utratę lub zniszczenie mieszkania w wyniku wojny — 14 procent, a trudności z wyborem przyszłego zawodu — 12 procent.

Kwestie dobrostanu psychicznego pozostają istotnym problemem — 26 procent respondentów często lub bardzo często doświadczało nadmiernego niepokoju lub paniki, z którymi nie potrafiło sobie poradzić, kolejne 31 procent doświadczało takich stanów czasami, a 40 procent rzadko lub nigdy.

Relacje społeczne

Stosunek samych uchodźców ukraińskich do lokalnej ludności jest w większości neutralny (44 procent) lub ciepły (50 procent). Uchodźcy bardziej powściągliwie oceniają natomiast nastawienie Polaków wobec nich: 30 procent określa je jako ciepłe, 46 procent jako neutralne, a 22 procent jako chłodne.

45 procent respondentów deklaruje, że ich najbliższy krąg znajomych składa się głównie z Ukraińców, 34 procent ma w swoim otoczeniu zarówno Ukraińców, jak i Polaków. Tylko 8 procent kontaktuje się głównie z Polakami, a 13 procent twierdzi, że w ogóle nie ma kręgu znajomych.

W ciągu ostatnich 12 miesięcy 31 procent ankietowanych ukraińskich uchodźców doświadczyło dyskryminacji ze względu na narodowość lub pochodzenie etniczne, 22 procent doświadczyło uprzedzeń związanych z używaniem języka ukraińskiego, 6 procent zgłosiło negatywne nastawienie z powodu posługiwania się językiem rosyjskim, 5 procent — ze względu na wiek, a 3 procent — ze względu na płeć. Niemal połowa respondentów (49 procent) nie doświadczyła żadnej z wymienionych w badaniu form dyskryminacji.

Ocena warunków życia w Polsce

Najlepiej oceniana jest dostępność dobrej jakości rozrywki i wypoczynku — pozytywnie ocenia ją 57 procent respondentów, negatywnie 10 procent. Możliwość komfortowego życia jako dobrą ocenia 41 procent, jako złą — 14 procent. Dostępność edukacji przedszkolnej i szkolnej pozytywnie ocenia 39 procent, negatywnie 5 procent, przy czym 37 procent nie potrafiło jej ocenić.

Możliwości zakładania własnej działalności gospodarczej otrzymały 29 procent ocen pozytywnych i 13 procent negatywnych, przy 32 procentach niezdecydowanych. Perspektywy sukcesu życiowego pozytywnie ocenia 29 procent, negatywnie 20 procent. Dostępność szkolnictwa wyższego dobrze ocenia 28 procent, źle 9 procent, ale aż 40 procent nie potrafiło udzielić odpowiedzi.

W ocenie ochrony praw i wolności odsetek ocen pozytywnych i negatywnych jest niemal równy — 27 wobec 28 procent. Podobny rozkład dotyczy dostępności pracy z odpowiednim wynagrodzeniem — 26 procent ocen pozytywnych wobec 27 procent negatywnych. Dostępność dobrej jakości opieki medycznej dobrze ocenia 26 procent, źle 32 procent, a wynajem mieszkań odpowiednio 25 i 28 procent. Wsparcie socjalne dobrze ocenia 20 procent, źle 29 procent, przy 27 procentach niezdecydowanych.

Najtrudniejszym aspektem pozostaje zakup własnego mieszkania — jego dostępność pozytywnie ocenia zaledwie 16 procent respondentów, a negatywnie aż 44 procent.

Plany dotyczące życia za granicą

44 procent respondentów chciałoby zamieszkać za granicą na stałe, 43 procent nie ma takich planów. Wśród tych, którzy chcą pozostać za granicą, 40 procent wybiera Polskę, 17 procent inny kraj europejski, a 6 procent kraj spoza Europy — 37 procent nie potrafiło wskazać konkretnego kraju.

Najbardziej pożądaną formą pomocy ułatwiającą życie w Polsce jest uzyskanie polskiego obywatelstwa — wskazało je 35 procent respondentów. Kursy języka polskiego są potrzebne 17 procentom, uznawanie ukraińskich dyplomów — 16 procentom, wsparcie finansowe — 14 procentom, pomoc w adaptacji społecznej — 13 procentom, dostęp do opieki medycznej — 12 procentom, a pomoc psychologiczna — 11 procentom. Pomoc w zatrudnieniu potrzebna jest 9 procentom, a bezpłatna edukacja i pomoc w znalezieniu mieszkania — po 6 procent.

34 procent uchodźców, w tym osoby, które już złożyły wniosek, rozważa możliwość uzyskania polskiego obywatelstwa. 46 procent nie planuje takiego kroku, a 20 procent jest niezdecydowanych.

Powrót do Ukrainy

51 procent ankietowanych uchodźców w Polsce zamierza wrócić do Ukrainy, jednak większość odkłada ten krok do zakończenia wojny. 8 procent jest gotowych wrócić w najbliższym czasie, 43 procent — po zakończeniu wojny. 26 procent nie planuje powrotu, a 23 procent nie potrafi udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

Kluczowym warunkiem ułatwiającym powrót jest bezpieczeństwo i stabilność w Ukrainie — wskazało go 71 procent respondentów. Rozwój gospodarczy jest istotny dla 36 procent, perspektywy zatrudnienia — dla 26 procent, a brak wewnętrznych konfliktów językowych, religijnych i innych — dla 21 procent. Rozwój infrastruktury społecznej oraz możliwość wpływu na zmiany społeczne wskazało po 12 procent, udział w odbudowie kraju oraz pogorszenie warunków życia za granicą — po 11 procent.

Sytuacja finansowa i zatrudnienie

73 procent ukraińskich uchodźców w Polsce deklaruje, że ma pracę, z czego 87 procent pracuje bezpośrednio w Polsce, 4 procent w Ukrainie, a 5 procent w kilku krajach jednocześnie.

Sytuacja finansowa ukraińskich uchodźców w ciągu ostatniego roku częściej ulegała poprawie niż pogorszeniu — 36 procent zgłosiło pozytywne zmiany, 20 procent negatywne, a 41 procent nie odnotowało żadnych zmian. Respondenci są nieco bardziej optymistyczni co do przyszłości: 38 procent spodziewa się poprawy w ciągu najbliższego roku, 12 procent pogorszenia, a 31 procent nie przewiduje zmian. Kolejne 20 procent nie było w stanie przewidzieć swojej sytuacji finansowej.

81 procent uchodźców wynajmuje mieszkanie, tylko 7 procent posiada własne mieszkanie. 3 procent korzysta z mieszkania zapewnianego przez pracodawcę, 2 procent mieszka z polskimi rodzinami lub ukraińskimi znajomymi, a 1 procent korzysta z mieszkania socjalnego.

Źródło: Rating Group — jeden z największych ośrodków badawczych na Ukrainie, działający na rynku od 2008 roku, obejmujący Rating Sociological Group, laboratorium badawcze Rating Lab, platformę Rating Online oraz Rating CATI Center. Raport opublikowany 11 września 2026.