Zagrożenia cyfrowe: 74% ukraińskich uczniów regularnie widzi brutalne nagrania z wojny – wynika z badania

Co czwarte dziecko w Ukrainie otrzymuje pierwszy gadżet już w wieku trzech lat (26 procent), a około 80 procent uczniów zaczyna aktywnie korzystać z mediów społecznościowych między 6. a 10. rokiem życia – długo przed oficjalnie dozwolonym wiekiem rejestracji. Takie wyniki opublikowały organizacja pozarządowa „Dignity Online” oraz agencja badawcza „Sense Research” we współpracy z organizacją „Save the Children” i Ministerstwem Edukacji i Nauki Ukrainy w ramach ogólnoukraińskiego badania na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie.

Metodologia badania

Projekt, zrealizowany z inicjatywy Ministerstwa Transformacji Cyfrowej i przy wsparciu finansowym rządu Szwecji (SIDA), objął ponad 3000 respondentów. Zbierając i analizując 1076 kwestionariuszy od rodziców dzieci w wieku przedszkolnym (0-6 lat) oraz 5737 kwestionariuszy od uczniów (6-17 lat) w okresie od stycznia do czerwca 2026 roku, badacze po raz pierwszy uzyskali systematyczne dane o cyfrowym doświadczeniu najmłodszej grupy odbiorców i odnotowali znaczący destrukcyjny wpływ cyfryzacji oraz wojny na dzieci.

Cyberprzemoc i treści wojenne jako główne zagrożenia

Najpoważniejszymi zagrożeniami online pozostają nękanie internetowe (cyberbullying) oraz destrukcyjne treści. Ponad połowa przebadanych nastolatków (54 procent) padła w ciągu ostatniego roku ofiarą cyberprzemocy. Najczęstsze jej formy to otrzymywanie nieprzyjemnych lub obraźliwych wiadomości (40,4 procent), ignorowanie lub wykluczanie z grup (34,6 procent) oraz rozpowszechnianie obraźliwych plotek za plecami dziecka (22,9 procent).

Dodatkowo 74 procent uczniów przynajmniej raz w ciągu ostatniego roku natknęło się w internecie na brutalne nagrania z wojny, przy czym 17,2 procent widzi je codziennie. Niemal połowa dzieci (48,7 procent) zetknęła się z treściami przedstawiającymi przemoc wobec ludzi lub zwierząt, a 48,5 procent nastolatków w wieku 10-17 lat widziało mowę nienawiści.

Hazard, narkotyki, pornografia i szkodliwe treści

Ponadto 70,5 procent uczniów widziało reklamy lub informacje o kasynach internetowych (21,9 procent – niemal codziennie), 31,3 procent zauważyło treści dotyczące narkotyków, a 24 procent zetknęło się z pornografią. Nastolatki regularnie widzą też wezwania i metody ekstremalnego odchudzania (łącznie 51 procent, przy czym dziewczęta spotykają się z tym częściej – 25,7 procent), a 36 procent respondentów widziało materiały dotyczące samookaleczeń. Sytuację komplikuje napływ fałszywych treści: 49 procent dzieci widziało fałszywe reklamy lub przerobione zdjęcia, 68,1 procent zauważyło treści generowane przez sztuczną inteligencję, a 50,2 procent zetknęło się z materiałami AI przedstawianymi jako prawdziwe. 25,4 procent uczniów nie natknęło się przez rok na niechciane treści.

Przemoc seksualna i próby rekrutacji w internecie

Odrębną warstwą badania była analiza przemocy seksualnej i rekrutacji online. Według rodziców niemal co dziesiąte dziecko w wieku przedszkolnym (9,3 procent) zetknęło się w ciągu ostatniego roku z przejawami zseksualizowanej przemocy lub wykorzystania online. W szczególności 6,2 procent dzieci było proszonych o przesłanie zdjęć lub filmów z nagimi częściami ciała, 5,9 procent otrzymało takie materiały od innych, 5,3 procent zetknęło się z wiadomościami dotyczącymi seksu online, a 5,1 procent otrzymało propozycje spotkania osobistego w celach seksualnych. Łącznie około 14 procent uczniów potwierdziło, że przynajmniej raz stało się obiektem wykorzystania seksualnego online.

Dodatkowo 3,6 procent dzieci próbowano zwerbować do nielegalnej działalności, a w 24 procentach przypadków próby te podejmowano za pośrednictwem własnych przyjaciół i znajomych. 39,9 procent nastolatków nie odpowiedziało na wezwania sprawców, ale 3,9 procent przyjęło nielegalną propozycję, wierząc, że robi coś pożytecznego.

Ryzykowne zachowania samych uczniów

Sami uczniowie często uciekają się do ryzykownych działań: 56,4 procent skłamało na temat swojego wieku w internecie (najczęściej na platformach gamingowych – 36,6 procent, w mediach społecznościowych – 32,5 procent oraz przy zakładaniu poczty – 31,2 procent). Ponadto 35,1 procent uczniów samych dopuszczało się nękania rówieśników (23,4 procent ignorowało innych, 20,2 procent wysyłało obelgi, 9,3 procent pisało obraźliwe komentarze w czatach), a niemal co piętnasty przebadany uczeń dopuścił się przemocy wobec innych. Około 6 procent dzieci zgłosiło doświadczenie transakcji kryptowalutowych, 4 procent grało w internetowy hazard o pieniądze, a 2,8 procent zapraszało innych do niebezpiecznych wyzwań internetowych.

Uzależnienie od gadżetów niszczy codzienne nawyki

Jak zaznaczono, tak totalne uzależnienie od gadżetów – gdzie głównymi aplikacjami dla przedszkolaków są YouTube (81,5 procent), TikTok (33,7 procent) i gry mobilne (33 procent), a dla uczniów YouTube (84,6 procent), TikTok (77,9 procent), Telegram (71,2 procent) i Viber (68,8 procent) – niszczy zdrowie i podstawowe codzienne nawyki dzieci. Ponad 70 procent uczniów spędza codziennie trzy lub więcej godzin „online”. Około 78 procent dzieci regularnie je posiłki z urządzeniem w ręku, a niemal jedna czwarta przedszkolaków (24,9 procent) i ponad połowa uczniów (53 procent) ogląda filmy lub kreskówki podczas jedzenia (43,6 procent rodziców daje dzieciom gadżety, by je uspokoić, a 28,5 procent – by je nakarmić).

Dzięki internetowi 56 procent uczniów zaczęło poświęcać mniej czasu na naukę. Połowa uczniów (49,6 procent) i 26,7 procent przedszkolaków kładzie się spać późno z powodu telefonów, a odpowiednio 16,1 procent i 17,2 procent potrafi długo obejść się bez jedzenia z powodu bycia online. Około 24,9 procent przedszkolaków i 34 procent uczniów gra na telefonie nawet wtedy, gdy źle się czuje.

Zmęczenie, FOMO i izolacja społeczna

Co drugie dziecko odczuwało zmęczenie lub pogorszenie nastroju po korzystaniu z internetu i bezskutecznie próbowało ograniczyć czas spędzany online. Co trzeci nastolatek cierpi na FOMO (syndrom lęku przed odłączeniem/utratą okazji) i odczuwa przygnębienie (13,1 procent), porównując własne życie z życiem innych. Jednocześnie 21,2 procent przedszkolaków i 33,6 procent uczniów spędza więcej wolnego czasu online niż offline, przez co mniej komunikuje się z rodziną.

Katastrofalna luka w zaufaniu między dziećmi a rodzicami

Na tym tle socjologowie odnotowali katastrofalną lukę w zaufaniu: podczas gdy dzieci w młodszych klasach szkolnych opowiadają rodzicom o zagrożeniach online (69,6 procent), wśród starszych nastolatków (14-17 lat) tylko 37 procent jest gotowych podzielić się tym z rodziną, a 56 procent opowie o internetowych niebezpieczeństwach wyłącznie przyjaciołom.

Pełne badanie dostępne jest tutaj.

Źródło: Dignity Online.