Były ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Zwarycz także oddał order

Ambasador Ukrainy w Czechach i były ambasador w Polsce Wasyl Zwarycz zwrócił polskie odznaczenie państwowe — Order Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą „Za zasługi”. Poinformował o tym na Facebooku.

Dyplomata otrzymał order w lipcu 2024 roku z rąk ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudy. Obecne działania nowego polskiego przywódcy Karola Nawrockiego Zwarycz określił jako „nieproporcjonalne i nieodpowiedzialne”.

Reakcja na decyzję Nawrockiego

Bezpośrednim powodem decyzji ambasadora było odebranie przez prezydenta Nawrockiego najwyższego polskiego odznaczenia państwowego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu — w związku z nadaniem jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy honorowej nazwy upamiętniającej żołnierzy UPA, na prośbę samych ukraińskich wojskowych.

„Karol Nawrocki faktycznie zakwestionował dziesięciolecia żmudnej pracy na rzecz ukraińsko-polskiego pojednania i wzajemnego zrozumienia. Jest to szczególnie bolesne, gdyż procesu pojednania nie zapoczątkowali politycy, lecz ludzie, którzy bezpośrednio przeżyli najtragiczniejsze karty naszej wspólnej historii” — podkreślił Zwarycz.

Historia pojednania, które politycy mogą zniweczyć

Ambasador przypomniał, że w czerwcu 1994 roku w Podkowie Leśnej pod Warszawą ostatni główny dowódca UPA Wasyl Kuk i Tytus Kołakowski — przedstawiciel weteranów 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej — podali sobie ręce. Ten gest otworzył drogę do wieloletniego dialogu między historykami, weteranami i działaczami społecznymi obu krajów, którego owocem była znana seria publikacji naukowych „Ukraina–Polska: trudne pytania”.

„Ludzie, którzy bezpośrednio przeżyli wojnę, zrozumieli prostą prawdę: historia powinna być przedmiotem rzetelnych badań i wspólnej pamięci, a nie politycznego wykorzystania” — napisał dyplomata.

Ukraina nie zaprzecza zbrodniom, ale żąda wzajemności

Zwarycz zaznaczył, że Ukraina nie zaprzecza zbrodniom popełnionym przez przedstawicieli ukraińskiego podziemia na polskiej ludności cywilnej, oddaje należną cześć niewinnym polskim ofiarom i — nawet w warunkach trwającej rosyjskiej agresji — otworzyła drogę do ekshumacji i godnych pochówków.

Jednocześnie wskazał, że nie można przemilczać zbrodni popełnionych na Ukraińcach przez polskie formacje wojskowe i podziemne — w Sahryniu, Pawłokomie, Piskorowicach i wielu innych miejscach. Przypomniał też o pacyfikacji z 1930 roku oraz o powojennej operacji „Wisła”, w wyniku której dziesiątki tysięcy Ukraińców zostało przymusowo wysiedlonych ze swoich domów.

„Nikt poza Ukrainą nie ma prawa decydować, kogo ukraiński naród powinien uważać za swoich bohaterów” — napisał ambasador.

Protest, nie antypolski gest

Zwarycz podkreślił, że jego decyzja nie jest wyrazem braku szacunku wobec narodu polskiego, który „otworzył serca i domy” dla Ukraińców po rozpoczęciu pełnoskalowej rosyjskiej agresji.

„To protest przeciwko niszczeniu dziedzictwa ukraińsko-polskiego pojednania, które przez dziesięciolecia budowali ludzie dobrej woli po obu stronach granicy” — wyjaśnił dyplomata.

Zwarycz wyraził przekonanie, że Ukraińcy i Polacy pozostaną sojusznikami, lecz sojusz może być trwały tylko wówczas, gdy opiera się na wzajemnym szacunku, równości i uznaniu prawa każdego narodu do własnej pamięci, godności i własnych bohaterów.

„Jeśli weterani UPA i Armii Krajowej po wszystkim, co przeżyli, znaleźli w sobie odwagę, by podać sobie ręce, to współcześni politycy powinni znaleźć w sobie mądrość, by nie niszczyć tego, co zostało zbudowane z takim trudem” — zakończył ambasador.

Pełne oświadczenie

У липні 2024 року як Посол України в Республіці Польща мав честь отримати з рук Президента Республіки Польща Анджея Дуди високу державну нагороду – Орден „Командорський хрест із зіркою «За заслуги».

Щиро вдячний своїм польським друзям за це визнання. Завжди буду цінувати і пам’ятати те, через що нам довелося пройти разом. Дякую за вашу довіру, унікальну співпрацю та щиру дружбу.  І я впевнений, що ви зрозумієте мій вчинок сьогодні.

Відданість інтересам Української держави, честь і гідність Президента України Володимира Зеленського, Збройних Сил України, моїх колег-дипломатів та вільного і незламного українського народу, а також глибоке почуття справедливості зобов’язують мене відмовитися від державної відзнаки Республіки Польща.

Мені прикро констатувати, але вочевидь деякі представники польської політичної еліти так і не зрозуміли, а, можливо, й не захотіли зрозуміти, справжню ціну свободи України, хто такі українці, проти якого ворога і за які цінності сьогодні бореться та проливає кров український народ. Так само вони не зрозуміли, що сьогодні важко знайти народ, який був би більш відданим дружбі та партнерству з Польщею, ніж українці, які завжди будуть вдячні полякам за відкриті серця й домівки в умовах російської агресії. І це нова велика історія, яку ми творимо разом. На превеликий жаль, політичний егоїзм засліплює, не дозволяє бачити здобутки попередніх десятиліть, реалії сьогодення та будувати майбутнє.

Саме так я сприймаю рішення Президента Польщі Кароля Навроцького позбавити Президента України Володимира Зеленського найвищої державної нагороди Польщі у зв’язку з тим, що одному з підрозділів Збройних Сил України, на прохання українських військових, було присвоєно почесне найменування на честь Героїв УПА. Таку реакцію вважаю щонайменше непропорційною та безвідповідальною

Кароль Навроцький фактично поставив під сумнів десятиліття копіткої праці, спрямованої на українсько-польське примирення та порозуміння. І це особливо прикро, адже процес примирення започаткували не політики, а люди, які безпосередньо пережили найтрагічніші сторінки нашої спільної історії.

Можливо, про це не знали або забули. Тому нагадаю.

У червні 1994 року в Подкові Лєсній під Варшавою відбулася подія, що стала одним із символів українсько-польського примирення. Під час міжнародного семінару, організованого польським осередком «Карта», руку один одному подали останній головний командир УПА Василь Кук та Тітус Колаковський — представник ветеранів 27-ї Волинської дивізії Армії Крайової.

Для багатьох це був шок. Люди, які ще пів століття тому опинилися по різні боки кривавого українсько-польського протистояння, знайшли в собі сили зустрітися, поговорити і простягнути один одному руку. Саме цей жест відкрив шлях до багаторічного діалогу між істориками, ветеранами та громадськими діячами двох країн, результатом якого стала знаменита серія наукових праць «Україна – Польща: важкі питання». Діалоги у Польщі та Україні відбувалися між командиром УПА Василем Куком і головою Осередку вояків 27-ї Волинської дивізії піхоти та представником Світового союзу воїнів Армії Крайової Анджеєм Жупанським. Пан Jerzy Rejt як тодішній Голова Об’єднання українців Польщі сприяв цьому і може це особисто підтвердити.

Тоді люди, які безпосередньо пережили війну, зрозуміли просту істину: історія має бути предметом чесного дослідження і спільної пам’яті, а не політичної експлуатації. Вони усвідомлювали, що примирення не означає забуття. Воно означає здатність вшанувати своїх загиблих без заперечення болю іншого народу.

Значна частина польської політичної еліти воліє забувати, що українсько-польське протистояння має глибше історичне коріння і не розпочалося з УПА на Волині у 1943 році. Задовго до цього українське населення зазнавало дискримінаційної політики Другої Речі Посполитої, зокрема пацифікації 1930 року, під час якої польська влада проводила масові репресивні акції в українських селах Галичини та Волині. Символом цих репресій стала також Береза Картузька — табір для політичних в’язнів, через який пройшли десятки українських громадських і політичних діячів.

Згадка про ці події не є спробою виправдати злочини проти польського цивільного населення. Жоден злочин не може бути виправданий. Але історична правда вимагає визнання того факту, що насильство не виникло у вакуумі і не внаслідок якихось ідеологічних концепцій Донцова чи Дмовського, яких люди в селах не знали і ніколи не читали. Воно стало наслідком тривалого накопичення взаємних кривд, помилок державної політики та радикалізації обох суспільств на територіях спільного проживання, що особливо посилилися в умовах тотального хаосу війни та протистояння тоталітарних режимів.

Українці не заперечують злочинів, вчинених представниками українського підпілля проти польського цивільного населення. Ми віддаємо належну шану невинним польським жертвам і навіть в умовах сучасної російської війни відкрили шлях до ексгумацій та їх гідного поховання.

Але так само не можна замовчувати злочини проти українців, здійснені польськими військовими та підпільними формуваннями — у Сагрині, Павлокомі, Пискоровичах та багатьох інших місцях.

Більше того, на відміну від УПА, яка діяла як самостійний підпільний рух і не була частиною будь-якої міжнародно визнаної державної структури, Армія Крайова офіційно входила до складу польських збройних сил та підпорядковувалася міжнародно визнаному уряду Польщі у вигнанні (в Лондоні). Саме тому польське суспільство та польська держава також мають бути готовими до чесної розмови про злочини, вчинені проти українського цивільного населення. Справжнє примирення неможливе без визнання страждань обох народів.

Повоєнна історія принесла українцям ще одну трагедію — операцію «Вісла». Десятки тисяч українців були насильно виселені зі своїх домівок рішенням польської комуністичної влади. Водночас дедалі більше досліджень підтверджують, що радянські спецслужби систематично провокували українсько-польське протистояння, маскуючись під загони УПА та польського підпілля, щоб послабити обидва національні рухи та знищити перспективу порозуміння між нашими народами.

Попри все це Україна ніколи не ставила під сумнів право Польщі вшановувати своїх національних героїв, військові формування та діячів визвольного руху, навіть тоді, коли окремі з них пов’язані зі сторінками історії, які для українців асоціюються зі смертю тисяч невинних людей. Ми не вимагаємо демонтажу пам’ятників, перейменування вулиць чи перегляду державного ставлення до польських військових формувань, історичних постатей чи подій.

Ми виходили і продовжуємо виходити з того, що кожна суверенна держава має право самостійно визначати власну політику історичної пам’яті та вшановувати тих, кого вважає борцями за свою незалежність і державність. Саме тому ми очікуємо такого ж ставлення до суверенного права України вшановувати тих, хто боровся за українську державу та протистояв російсько-комуністичній і нацистській окупації.

І ми рішуче відкидаємо спроби нав’язати українцям комплекс виключної колективної провини. Трагедія Волині та Східної Галичини — це спільний біль українців і поляків. Ми не ділимо жертв на «своїх» і «чужих» та не вважаємо, що пам’ять про одних повинна заперечувати пам’ять про інших.

Звинувачувати весь рух УПА у злочинах на Волині — це те саме, що звинувачувати всю Армію Крайову або все польське підпілля, а зрештою і всю тогочасну польську державу, від імені якої ці підрозділи діяли, у злочинах проти українського населення на Холмщині, Підляшші, Лемківщині чи Надсянні. Історія потребує чесності, а не політичних ярликів і колективної відповідальності.

Ніхто за межами України не має права визначати, кого український народ повинен вважати своїми героями, а кого — ні.

Сьогодні, коли українські воїни щодня віддають життя у боротьбі проти російської агресії, будь-які спроби ставити під сумнів право України вшановувати тих, хто в різні історичні епохи боровся за українську державність, є не внеском у примирення, а кроком до нового розділення.

Саме тому моє рішення відмовитись від державної нагороди Республіки Польща не є жестом неповаги до польського народу, до моїх польських друзів чи до тих людей у Польщі, які багато років працювали задля українсько-польського порозуміння.

Навпаки — це протест проти руйнування спадщини українсько-польського примирення, яку десятиліттями будували люди доброї волі по обидва боки кордону.

Я й надалі вірю, що українці та поляки залишаться союзниками. Але союзництво може бути міцним лише тоді, коли воно ґрунтується на взаємній повазі, рівності та визнанні права кожного народу на власну пам’ять, власну гідність і власних героїв.

Якщо ветерани УПА та Армії Крайової після всього пережитого знайшли в собі мужність подати один одному руку, то сучасні політики повинні знайти в собі мудрість не руйнувати те, що було так важко збудовано.

Історія має бути простором пошуку правди та взаєморозуміння, а не інструментом політичної боротьби.

#StrongerTogether

#Poland #Ukraine

W lipcu 2024 roku, jako Ambasador Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, miałem zaszczyt odebrać z rąk Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy wysokie odznaczenie państwowe – Order Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą „Za Zasługi”.

Jestem szczerze wdzięczny moim polskim przyjaciołom za to wyróżnienie. Zawsze będę doceniał i pamiętał o tym, przez co musieliśmy wspólnie przejść. Dziękuję za zaufanie, wyjątkową współpracę i szczerą przyjaźń. Jestem przekonany, że zrozumiecie moje dzisiejsze działanie.

Oddanie interesom państwa ukraińskiego, honor i godność Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, Sił Zbrojnych Ukrainy, moich kolegów dyplomatów oraz wolnego i niezłomnego narodu ukraińskiego, a także głębokie poczucie sprawiedliwości nakazują mi odmówić przyjęcia odznaczenia państwowego Rzeczypospolitej Polskiej.

Z przykrością muszę stwierdzić, że najwyraźniej niektórzy przedstawiciele polskiej elity politycznej nigdy nie zrozumieli, a może nawet nie chcieli zrozumieć, prawdziwej ceny wolności Ukrainy, kim są Ukraińcy, przeciwko komu i za jakie wartości walczy i przelewa krew naród ukraiński. Nie zrozumieli też, że trudno dziś znaleźć naród bardziej oddany przyjaźni i partnerstwu z Polską niż Ukraińcy, który zawsze będzie wdzięczny Polakom za otwarte serca i domy w warunkach rosyjskiej agresji. I to jest nowa, wielka historia, którą wspólnie tworzymy. Niestety, polityczny egoizm nas zaślepia, nie pozwala dostrzec osiągnięć minionych dekad, realiów teraźniejszości i budować przyszłości. Tak właśnie odbieram decyzję Prezydenta Polski Karola Nawrockiego o pozbawieniu Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego najwyższego odznaczenia państwowego Polski w związku z faktem, że jedna z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy, na wniosek ukraińskich żołnierzy, otrzymała tytuł honorowy Bohaterów UPA. Uważam taką reakcję za co najmniej nieproporcjonalną i nieodpowiedzialną.

Karol Nawrocki wręcz kwestionował dziesięciolecia żmudnej pracy na rzecz pojednania i porozumienia ukraińsko-polskiego. I jest to szczególnie przykre, ponieważ proces pojednania został zainicjowany nie przez polityków, a przez ludzi, którzy bezpośrednio doświadczyli najtragiczniejszych kart naszej wspólnej historii.

Być może o tym nie wiedzieli lub zapomnieli. Dlatego przypomnę.

W czerwcu 1994 roku w Podkowie Leśnym pod Warszawą miało miejsce wydarzenie, które stało się jednym z symboli pojednania ukraińsko-polskiego. Podczas międzynarodowego seminarium zorganizowanego przez polski oddział „Karta”, ostatni dowódca UPA Wasyl Kuk i Tytus Kołakowski, przedstawiciel weteranów 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej, uścisnęli sobie dłonie. Dla wielu był to szok. Ludzie, którzy pół wieku temu znaleźli się po przeciwnych stronach krwawej konfrontacji ukraińsko-polskiej, znaleźli siłę, by się spotkać, porozmawiać i wyciągnąć do siebie rękę. To właśnie ten gest otworzył drogę do długotrwałego dialogu między historykami, weteranami i osobistościami życia publicznego obu krajów, którego efektem był słynny cykl prac naukowych „Ukraina – Polska: Trudne Pytania”. Dialogi w Polsce i na Ukrainie toczyły się między dowódcą UPA Wasylem Kukiem a szefem Centrum Żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty i przedstawicielem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Andrzejem Żupańskim. Pan Jerzy Rejt, jako ówczesny prezes Związku Ukraińców w Polsce, ułatwił to i może to osobiście potwierdzić.

Wtedy ludzie, którzy bezpośrednio doświadczyli wojny, zrozumieli prostą prawdę: historia powinna być przedmiotem rzetelnych badań i wspólnej pamięci, a nie politycznej eksploatacji. Zrozumieli, że pojednanie nie oznacza zapomnienia. Oznacza umiejętność oddania czci zmarłym bez negowania cierpienia innego narodu.

Znaczna część polskich elit politycznych woli zapomnieć, że konfrontacja ukraińsko-polska ma głębsze korzenie historyczne i nie rozpoczęła się od UPA na Wołyniu w 1943 roku. Przez długi czas przedtem ludność ukraińska była poddawana dyskryminacyjnej polityce II Rzeczypospolitej, w szczególności pacyfikacji z 1930 roku, podczas której polskie władze przeprowadziły masowe represje w ukraińskich wsiach Galicji i Wołynia. Symbolem tych represji była również Bereza Kartuzka, obóz dla więźniów politycznych, przez który przewinęły się dziesiątki ukraińskich osobistości życia publicznego i politycznego.

Wspomnienie tych wydarzeń nie jest próbą usprawiedliwienia zbrodni na polskiej ludności cywilnej. Żadnej zbrodni nie da się usprawiedliwić. Ale prawda historyczna wymaga uznania faktu, że przemoc nie zrodziła się w próżni i nie była wynikiem jakichś ideologicznych koncepcji Doncowa czy Dmowskiego, których mieszkańcy wsi nie znali i nigdy nie czytali. Była wynikiem długotrwałego narastania wzajemnych pretensji, błędów w polityce państwa i radykalizacji obu społeczeństw na terenach wspólnego zamieszkania, które nasiliły się szczególnie w warunkach totalnego chaosu wojny i konfrontacji reżimów totalitarnych.

Ukraińcy nie negują zbrodni popełnionych przez przedstawicieli ukraińskiego podziemia na polskiej ludności cywilnej. Oddajemy należny szacunek niewinnym polskim ofiarom i nawet w warunkach współczesnej wojny rosyjskiej otworzyliśmy drogę do ekshumacji i ich godnego pochówku.

Ale zbrodnie na Ukraińcach popełnione przez polskie formacje wojskowe i podziemne w Sagrynie, Pawłoku, Piskorowiczach i wielu innych miejscowościach również nie mogą być przemilczane.

Co więcej, w przeciwieństwie do UPA, która działała jako niezależny ruch podziemny i nie była częścią żadnej uznanej na arenie międzynarodowej struktury państwowej, Armia Krajowa była oficjalnie częścią polskich sił zbrojnych i podporządkowana uznanemu na arenie międzynarodowej polskiemu rządowi na uchodźstwie (w Londynie). Dlatego polskie społeczeństwo i państwo polskie muszą być również gotowe do szczerej rozmowy o zbrodniach popełnionych na ukraińskiej ludności cywilnej. Prawdziwe pojednanie jest niemożliwe bez uznania cierpienia obu narodów.

Powojenna historia przyniosła Ukraińcom kolejną tragedię – Akcję Wisła. Dziesiątki tysięcy Ukraińców zostało przymusowo wysiedlonych z domów decyzją polskich władz komunistycznych. Jednocześnie coraz więcej badań potwierdza, że ​​sowieckie służby specjalne systematycznie prowokowały konfrontację ukraińsko-polską, podszywając się pod oddziały UPA i polskie podziemie, aby osłabić oba ruchy narodowe i zniszczyć perspektywę porozumienia między naszymi narodami. Mimo to Ukraina nigdy nie kwestionowała prawa Polski do oddawania czci bohaterom narodowym, formacjom wojskowym i działaczom ruchu wyzwoleńczego, nawet jeśli niektóre z nich są związane z kartami historii, które Ukraińcy kojarzą ze śmiercią tysięcy niewinnych ludzi. Nie domagamy się demontażu pomników, zmiany nazw ulic ani rewizji stosunku państwa do polskich formacji wojskowych, postaci historycznych czy wydarzeń.

Wyszliśmy i nadal wychodzimy z założenia, że ​​każde suwerenne państwo ma prawo samodzielnie określać własną politykę pamięci historycznej i oddawać cześć tym, których uważa za bojowników o swoją niepodległość i państwowość. Dlatego oczekujemy takiego samego stosunku do suwerennego prawa Ukrainy do oddawania czci tym, którzy walczyli za państwo ukraińskie i stawiali opór rosyjsko-komunistycznej i nazistowskiej okupacji.

I stanowczo odrzucamy próby narzucania Ukraińcom kompleksu wyłącznej winy zbiorowej. Tragedia Wołynia i Galicji Wschodniej jest wspólnym bólem Ukraińców i Polaków. Nie dzielimy ofiar na „swoje” i „obce” i nie uważamy, że pamięć o jednych powinna przeczyć pamięci o drugich.

Obwinianie całego ruchu UPA za zbrodnie na Wołyniu jest tym samym, co obwinianie całej Armii Krajowej lub całego polskiego podziemia, a ostatecznie całego ówczesnego państwa polskiego, w którego imieniu te jednostki działały, za zbrodnie na ludności ukraińskiej na Chełmszczyźnie, Podlasiu, Łemkowszczyźnie czy Nadsianiu. Historia wymaga uczciwości, a nie politycznych etykietek i zbiorowej odpowiedzialności.

Nikt poza Ukrainą nie ma prawa decydować, kogo naród ukraiński powinien uważać za swoich bohaterów, a kogo nie.

Dziś, gdy ukraińscy żołnierze codziennie oddają życie w walce z rosyjską agresją, wszelkie próby kwestionowania prawa Ukrainy do oddawania czci tym, którzy walczyli o ukraińską państwowość w różnych epokach historycznych, nie są wkładem w pojednanie, ale krokiem w kierunku nowego podziału.

Dlatego moja decyzja o odmowie przyjęcia odznaczenia państwowego Rzeczypospolitej Polskiej nie jest gestem braku szacunku wobec narodu polskiego, moich polskich przyjaciół ani tych ludzi w Polsce, którzy przez lata działali na rzecz porozumienia ukraińsko-polskiego. Wręcz przeciwnie, jest to protest przeciwko niszczeniu dziedzictwa pojednania ukraińsko-polskiego, budowanego przez dziesięciolecia przez ludzi dobrej woli po obu stronach granicy.

Nadal wierzę, że Ukraińcy i Polacy pozostaną sojusznikami. Ale sojusz może być silny tylko wtedy, gdy opiera się na wzajemnym szacunku, równości i uznaniu prawa każdego narodu do własnej pamięci, własnej godności i własnych bohaterów.

Skoro weterani UPA i Armii Krajowej, po wszystkich swoich doświadczeniach, znaleźli odwagę, by sobie nawzajem pomagać, to współcześni politycy muszą znaleźć w sobie mądrość, by nie niszczyć tego, co tak ciężko budowano.

Historia powinna być przestrzenią poszukiwania prawdy i wzajemnego zrozumienia, a nie narzędziem walki politycznej.

#RazemSilniejsi

#Polska #Ukraina