Tułumbasy wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ukrainy

„Zaporoskie tułumbasy – tradycja wytwarzania, nauki i gry na wielkich kotłopodobnych bębnach kozackich” zostały wpisane do Krajowego Wykazu Elementów Niematerialnej Kulturowej Spadku Ukrainy. Odpowiedni rozkaz wydało Ministerstwo Kultury Ukrainy.

Tradycja wytwarzania i gry na zaporoskich tułumbasach jest żywą praktyką regionu zaporoskiego, łączącą sztukę wykonawczą, muzykę tradycyjną, rzemiosło, ustne przekazywanie wiedzy oraz funkcje wojskowo-ceremonialne. W społeczności funkcjonują określenia „zaporoskie tułumbasy”, „kozackie tułumbasy”, „granie na tułumbasach”, „tułumbasienie”.

Tułumbasy to wielkie kotłopodobne bębny kozackie o korpusie metalowym lub drewnianym i naturalnej membranie. Ich wytwarzanie obejmuje dobór materiałów, pracę z drewnem i metalem, tworzenie membran i pałek, zdobienie, naprawę oraz konserwację instrumentu. Gra na nich wymaga stosowania formuł rytmicznych, różnych technik wydobywania dźwięku, muzykowania zespołowego oraz publicznych występów.

Tułumbasy pełniły funkcje sygnałowe, wojskowo-organizacyjne i ceremonialne: zwoływały społeczność, towarzyszyły radom kozackim, uroczystościom, wydarzeniom wojskowym i świątecznym. Ich brzmienie symbolizuje siłę, jedność, godność oraz związek z dziedzictwem kozackim.

Tradycja jest aktywnie praktykowana w Zaporożu dzięki szkole gry na tułumbasach, warsztatom mistrzowskim, publicznym występom oraz inicjatywom edukacyjnym i muzealnym, w szczególności związanym z Muzeum Historii Instrumentów Muzycznych „Barabanza”. Przekazywanie wiedzy odbywa się poprzez bezpośrednie nauczanie, naśladownictwo słuchowe oraz wspólną praktykę.

Tradycja ma istotne znaczenie dla lokalnej tożsamości Zaporoża, odporności kulturowej społeczności przyfrontowej oraz przekazywania kozackiego dziedzictwa dźwiękowego młodszym pokoleniom. W warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej tułumbasy stały się symbolem ciągłości, jedności oraz związku między tradycją Wojska Zaporoskiego a współczesnym doświadczeniem obrony Ukrainy.

Źródło i zdjęcie: Ministerstwo Kultury Ukrainy.