Maria Stepan w komentarzu na kanale Kanał Zero omówiła falę protestów na Ukrainie po odwołaniu przez prezydenta Zełenskiego popularnego ministra obrony Mychajła Fedorowa, uważanego za architekta ukraińskiego sukcesu dronowego, oraz kontekst konfliktu, który doprowadził do jego dymisji.
„Kartonowy Majdan” w Kijowie i kilkunastu innych miastach
Stepan otworzyła materiał relacją z protestów w Kijowie – nagraniem tłumu skandującego „Hańba!” oraz haseł na kartonowych transparentach. Wyjaśniła, że tym razem powodem wyjścia ludzi na ulicę było odwołanie ministra obrony Mychajła Fedorowa, który urząd sprawował zaledwie pół roku, ale był to okres, jak to określiła, „wiatru zmian” w ukraińskiej armii – w tym dronowych ataków w głąb terytorium Rosji, obejmujących Moskwę, Petersburg i Krym.
Zaznaczyła, że wcześniejsza dymisja premier Julii Swyrydenko nie wzbudziła większych emocji społecznych, ale odwołanie Fedorowa – już tak. Protesty objęły nie tylko Kijów, ale też Lwów, Odessę, Dniepr, Łuck, Winnicę i Iwano-Frankiwsk, z podobnymi hasłami na transparentach: „Hańba”, „Ręce precz od Fedorowa”, „Sam się zwolnij”, „Korupcja zabija”, „Fedorow naszą nadzieją” oraz „Wymieniajcie jeńców, a nie ministrów”.
Kim jest Mychajło Fedorow
Stepan przedstawiła sylwetkę 35-letniego, wykształconego w Stanach Zjednoczonych Fedorowa, opisując go jako postać niemal tak popularną jak sam Zełenski. Przypomniała, że wcześniej pełnił funkcję ministra transformacji cyfrowej, gdzie jeszcze przed pełnoskalową wojną wdrożył, jej zdaniem, najbardziej odważną ukraińską reformę administracyjną – przeniesienie niemal całej biurokracji państwowej do aplikacji na smartfonie, umożliwiającej załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków czy uzyskiwanie dokumentów bez kolejek w urzędach. Oceniła tę aplikację jako jedną z pierwszych tego typu rozwiązań na świecie.
Po pełnoskalowej inwazji Rosji Fedorow zajął się rozwojem dronów oraz cyfrowych systemów dowodzenia dla platform bezzałogowych, wspierając wolontariuszy i żołnierzy. Jako minister obrony, w ciągu pół roku urzędowania, doprowadził – zdaniem Stepan – do znaczącego rozwoju produkcji i wykorzystania dronów, zablokowania dostępu do Starlinka dla Rosjan, rozwinięcia taktyki asymetrycznych uderzeń na tyły wroga, cyfryzacji zaopatrzenia wojskowego oraz rozpoczęcia realnej walki z biurokracją i korupcją w Ministerstwie Obrony.
Stepan oceniła, że dla wielu Ukraińców zwolnienie Fedorowa oznacza powrót do „starej, sowieckiej mentalności armii”, co tłumaczy poparcie dla protestów ze strony żołnierzy i weteranów.
Konferencja prasowa Fedorowa
Stepan opisała, że Fedorow po dymisji najpierw podsumował swoją pracę w ministerstwie w 22 punktach na Facebooku, a następnie zwołał konferencję prasową. Zacytowała jego wypowiedź, w której wzywał do podejmowania „prawdziwych decyzji” i ostrzegał przed wykorzystaniem przez Rosję jakiejkolwiek słabości Ukrainy, dziękując jednocześnie za dotychczasową współpracę i deklarując kontynuację swojej „misji” poza rządem. Stepan zaznaczyła, że ukraiński parlament ostatecznie zatwierdził dymisję zgodnie z wolą Zełenskiego.
Nowy premier i przyczyny rekonstrukcji rządu
Stepan oceniła, że dymisję premier Julii Swyrydenko można zrozumieć w kontekście od dawna zapowiadanej, jesiennej rekonstrukcji rządu, przyspieszonej w związku z przygotowaniami Rosji do ogłoszenia mobilizacji oraz kolejnych uderzeń w ukraińską infrastrukturę energetyczną. Nowym premierem został Serhij Korecki, dotychczasowy prezes państwowego koncernu energetycznego Naftohaz – menedżer, a nie polityk, z wieloletnim doświadczeniem w sektorze energetycznym. Zaznaczyła, że nie była to wymiana całego rządu – część ministrów zachowała stanowiska, ale Fedorow się wśród nich nie znalazł.
Konflikt z generałem Syrskim o pieniądze i strategię
Jako bezpośredni powód dymisji Stepan wskazała potężny konflikt Fedorowa z głównodowodzącym Sił Zbrojnych Ukrainy, generałem Ołeksandrem Syrskim. Poinformowała, że prezydent Ukrainy dał do zrozumienia, iż gdyby nie trwająca wojna, zwolniony zostałby również sam Syrski – podobnie jak w lipcu 2021 roku, gdy Zełenski odwołał jednocześnie ówczesnego ministra obrony i głównodowodzącego, a na czele armii stanął wówczas Wałerij Załużny. Tym razem prezydent zdecydował się usunąć wyłącznie ministra.
Stepan wyjaśniła istotę sporu między Syrskim a Fedorowem jako spór o budżet i strategię. Budżet obronny Ukrainy w tym roku wynosi 4,4 biliona hrywien, czyli około 100 miliardów dolarów. Fedorow priorytetowo finansował rozwój dronów oraz niemal doprowadził do pełnej cyfryzacji zamówień publicznych, co miało zapewnić przejrzystość przetargów – co, jak zaznaczyła Stepan, nie wszystkim się podobało. Syrskiemu najbardziej przeszkadzało przesunięcie priorytetów „z lądu na niebo” – zamiast inwestycji w czołgi i uderzenia frontowe, które preferował Syrski, Fedorow forsował walkę na tyłach wroga, w tym uderzenia dronowe w głąb Rosji i na Krym.
Stepan przypomniała przy tym przydomek Syrskiego – „Rzeźnik” lub „generał 200″ – wywodzący się z obrony Bachmutu, którą Syrski jako ówczesny szef wojsk lądowych prowadził miesiącami mimo ogromnych strat, mimo że miasto ostatecznie i tak padło. Wyjaśniła, że określenie „200″ nawiązuje do sowieckiego oznaczenia transportu zabitych żołnierzy – „gruzu 200″. Oceniła, że konflikt między obydwoma mężczyznami był na tyle głęboki, że nie byli w stanie usiąść przy jednym stole bez udziału Zełenskiego jako rozjemcy, co – jak zaznaczyła – musi cieszyć stronę rosyjską, niezapominającą Fedorowowi zablokowania Starlinka.
Protesty bez skutku – nowym ministrem Jewhenij Chmara
Stepan podsumowała, że mimo masowych protestów decyzja o dymisji Fedorowa nie została cofnięta. Nowym pełniącym obowiązki ministra obrony został Jewhenij Chmara, wcześniej szef Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU), a jego kandydaturę musi jeszcze formalnie zatwierdzić parlament.
Rok wcześniej: afera NABU i Operacja Midas
Stepan zwróciła uwagę, że obecny „kartonowy Majdan” wybuchł niemal dokładnie rok po poprzednim, także lipcowym proteście, wywołanym wówczas próbą Zełenskiego zlikwidowania niezależności Narodowego Biura Antykorupcyjnego (NABU) poprzez podporządkowanie go prokuratorowi generalnemu – co prezydent tłumaczył walką z rosyjską agenturą. Naród wtedy nie uwierzył tym tłumaczeniom, a pod presją protestów w Kijowie, Lwowie i Odessie oraz nacisku Unii Europejskiej Zełenski wycofał się, kierując do parlamentu projekt ustawy przywracającej niezależność NABU.
Stepan przypomniała, że kilka miesięcy później, w listopadzie, to właśnie NABU wykryło potężną aferę korupcyjną określaną jako Operacja Midas, w którą zamieszani byli ludzie z bliskiego otoczenia Zełenskiego, w tym jego przyjaciel Tymur Mindycz, współwłaściciel studia producenckiego Kwartał 95 (które wyprodukowało m.in. serial „Sługa Narodu” z Zełenskim w roli głównej). Mindycz, określony przez Stepan jako mózg afery, opuścił Ukrainę tuż przed przeszukaniami prowadzonymi przez funkcjonariuszy NABU, wyjeżdżając najpierw do Polski, a następnie do Izraela. Za tę aferę stanowisko stracił szef kancelarii prezydenta Andrij Jermak, oficjalnie podając się do dymisji – choć, jak zaznaczyła Stepan, w rzeczywistości Zełenski się go pozbył, by uniknąć kompromitacji na europejskich salonach. Specjalna antykorupcyjna prokuratura postawiła Jermakowi później zarzuty prania brudnych pieniędzy i udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, w związku z kwotą około 11 milionów dolarów.
Podsumowanie: Zełenski „czyści przedpole”
Stepan zaznaczyła, że rok temu Zełenski, dzięki naciskowi społecznemu wywołanemu przez protesty, naprawił swój błąd w sprawie NABU. Tym razem zaproponował Fedorowowi stanowisko doradcy, ale ten odmówił. Oceniła, że choć kandydatura Chmary jako byłego szefa SBU może częściowo złagodzić negatywny odbiór całej sytuacji, sama dymisja Fedorowa „źle wygląda” i sprawia wrażenie, jakby Zełenski celowo usuwał osoby, które zyskały zbyt dużą popularność i zbyt dużą samodzielność polityczną.
Materiał „Ukraińcy wyszli na ulice. Zełenski wyrzuca popularnego ministra” z komentarzem Marii Stepan opublikowano na kanale Kanał Zero na YouTube, liczącym 2,33 mln subskrybentów, 17 lipca 2026.
