Poseł Roman Fritz (Konfederacja Korony Polskiej) zabrał głos w Sejmie podczas debaty nad prezydenckim projektem ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej oraz Kodeksu karnego. Wystąpienie transmitowała Telewizja Republika.
Poparcie dla projektu prezydenckiego jako realizacja postulatów Konfederacji
Fritz ocenił, że prezydencki projekt ustawy zmierza w dobrym kierunku, choć — jak zaznaczył — dotyka problemu punktowo, a nie systemowo. Ocenił projekt jako wyjście naprzeciw postulatom środowisk kresowych oraz samej Konfederacji Korony Polskiej, odwołując się do dokumentów programowych ugrupowania z lata 2022 roku pod hasłem „stop ukrainizacji Polski” oraz do wystąpienia Grzegorza Brauna na konwencji wyborczej latem 2023 roku, podczas którego padły słowa „stop ukrainizacji Polski i stop banderyzacji polskiej racji stanu”.
Postulat „lojalek” dla mieszkającej w Polsce mniejszości ukraińskiej
Poseł zastrzegł, że polska legislacja nie sięga na terytorium Ukrainy, gdzie — jego zdaniem — problem „banderyzacji” faktycznie występuje. Wskazał jednak, że ze względu na liczebność mniejszości ukraińskiej w Polsce zasadne byłoby, w jego ocenie, wymóc na mieszkających w Polsce Ukraińcach podpisanie deklaracji („lojalki”) wyrzekającej się ideologii banderowskiej — określił to jako jeden z postulatów swojego ugrupowania.
Krytyka partnerstwa miast — przykład Rybnika i Iwano-Frankiwska
Fritz odniósł się do relacji partnerskich łączących polskie i ukraińskie samorządy, przywołując przykład własnego miasta — Rybnika, które podpisało umowę partnerską ze Stanisławowem, obecnie Iwano-Frankiwskiem. Poinformował, że miasto to w 2010 roku nadało honorowe obywatelstwo Stepanowi Banderze i Romanowi Szuchewyczowi, których określił mianem największych ludobójców, jakich „nosiła ziemia”. Ocenił, że nie można wobec takiego faktu pozostawać biernym, i skrytykował posłów lewicy za, jego zdaniem, lekceważący stosunek do tego tematu, wskazując na niską frekwencję sali podczas debaty.
Bandera i Szuchewycz jako punkty odniesienia — porównanie nacjonalizmów
Poseł stwierdził, że Bandera i Szuchewycz pozostają dziś punktami odniesienia dla Ukraińców, ale — jego zdaniem — istnieje alternatywa. Zdecydowanie sprzeciwił się porównywaniu nacjonalizmu ukraińskiego do polskiego, określając wcześniejsze takie porównania, które padły w toku debaty, jako haniebne. Ocenił ukraiński nacjonalizm jako formę szowinizmu odznaczającą się, w jego słowach, przyjęciem zadawania okrutnej śmierci jako elementu ideologii.
Biskup Chomyszyn jako proponowany wzór pojednania
Jako alternatywny wzorzec dla współczesnych Ukraińców Fritz wskazał postać błogosławionego biskupa Grzegorza Chomyszyna, autora ocalałej z wojennej pożogi księgi „Dwa Królestwa” oraz innych publikacji na temat ukraińskiego nacjonalizmu. Ocenił, że postać ta mogłaby stanowić punkt odniesienia dla obu narodów i podstawę do polsko-ukraińskiego pojednania. Przypomniał, że Chomyszyn sprzeciwiał się swojemu przełożonemu, metropolicie lwowskiemu Andrijowi Szeptyckiemu, którego — zdaniem posła — oskarżał o przyzwalanie na zbrodnicze czyny lub milczenie wobec nich, wzywając go jednocześnie do opamiętania.
Poseł zakończył wystąpienie deklaracją poparcia Konfederacji Korony Polskiej dla prezydenckiego projektu ustawy.
Transmisja z obrad Sejmu RP. Materiał dostępny na kanale Telewizja Republika na YouTube, liczącym jeden milion sześćset trzydzieści tysięcy subskrybentów. Opublikowany 3 lipca 2026.
