Osiem ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach odzyskało imiona i nazwiska

Bronisława i Maria Karpińskie, Maria, Władysława i Mikołaj Szafrańscy, Adolf i Bronisław Dancewicz oraz Henryk Fedorowicz – to nazwiska ośmiu ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach, zidentyfikowanych dzięki pierwszym w historii genetycznym badaniom porównawczym. Identyfikacja pozwoli na umieszczenie imiennych tabliczek na ośmiu grobach na cmentarzu w Puźnikach, gdzie we wrześniu 2025 roku pochowano ofiary zbrodni.

W Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbyła się uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych rodzinom ośmiu ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach. Noty wręczyła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

„Dwa dni temu wspominaliśmy dziesiątki tysięcy ofiar zbrodni wołyńskiej dokonanej przez ukraińskich nacjonalistów. Dzisiaj osiem z tych osób odzyskuje imiona i nazwiska. Na tę uroczystość, na tę chwilę, rodziny ofiar czekały ponad 80 lat. Po raz pierwszy przekazujemy noty identyfikacyjne ofiar z Puźnik, których tożsamość udało się potwierdzić dzięki badaniom genetycznym. To efekt wieloletniej, cierpliwej pracy historyków, archeologów, antropologów, genetyków i wielu instytucji, dzięki której na grobie można będzie wreszcie wyryć imię i nazwisko, a człowiek przestanie być anonimową ofiarą historii. Dziękuję wszystkim, którzy przez ostatnie lata wykonywali tę pracę z dala od kamer i bez rozgłosu” – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. „Przed nami wciąż wiele pracy. Kolejne nazwiska czekają na odnalezienie, a kolejne rodziny na odpowiedzi. Naszym celem jest to, aby żadna ofiara nie pozostała bez imienia. Państwo nie jest w stanie oddać rodzinom utraconych bliskich, ale ma obowiązek zrobić wszystko, by przywrócić im tożsamość, godność i należne miejsce w naszej pamięci” – dodała.

W uroczystości udział wzięli przedstawiciele rodzin ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach; Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu RP; kierownictwo Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Bożena Żelazowska, Maciej Wróbel, Marek Krawczyk i Sławomir Rogowski; Anna Nowakowska, konsul generalna RP w Łucku; prof. Leszek Domański, rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie; prof. Andrzej Ossowski, prorektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego do spraw Technologii Medycznych; Maciej Dancewicz, wiceprezes Fundacji „Wolność i Demokracja”; prof. Grzegorz Motyka, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego; Paulina Baranowska, wicedyrektorka Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego oraz przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także Stowarzyszenia Nowosiółczan i Puźniczan.

Genetyczna identyfikacja ofiar

Zespół naukowców z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadził badania antropologiczne szczątków oraz genetyczne badania porównawcze, w wyniku których zidentyfikowano osiem ofiar zbrodni wołyńskiej: śp. Bronisławę Karpińską, śp. Marię Karpińską, śp. Marię Szafrańską, śp. Władysławę Szafrańską, śp. Mikołaja Szafrańskiego, śp. Adolfa Dancewicza, śp. Bronisława Dancewicza oraz śp. Henryka Fedorowicza.

Prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Puźnikach

Prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Puźnikach były procesem niezwykle skomplikowanym i wymagały współpracy oraz koordynacji wielu podmiotów. Inicjatorem podjęcia poszukiwań była Fundacja „Wolność i Demokracja”, która następnie odpowiadała za koordynację ekshumacji i ponowny pochówek szczątków ofiar. Wydanie zezwolenia na ekshumację było możliwe dzięki uzgodnieniom Polsko-Ukraińskiej Grupy Roboczej ds. godnych pochówków. Za dopełnienie ukraińskich procedur administracyjnych odpowiadała firma archeologiczna „Wołyńskie Starożytności” z Łucka, która przy współpracy ze specjalistami Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadziła prace na miejscu.

Całość prac ekshumacyjnych została sfinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zbrodnia w Puźnikach – rys historyczny

Puźniki, położone na Tarnopolszczyźnie, były wioską zamieszkiwaną przez ludność polską. W nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku wieś została zaatakowana przez oddział UPA. W wyniku ataku zamordowanych zostało od około 70 do 100 mieszkańców, a część zabudowań została spalona. Zabici zostali pochowani przez nielicznych ocalałych w prowizorycznych mogiłach wykopanych na terenie wsi. Jedną z mogił, położoną na terenie cmentarza rzymskokatolickiego w Puźnikach, odnaleziono w 2023 roku. Dwa lata później, na przełomie kwietnia i maja 2025 roku, w wyniku prac ekshumacyjnych odnalezione zostały szczątki co najmniej 43 osób. Uroczysty pogrzeb ofiar z udziałem przedstawicieli władz państwowych Polski i Ukrainy odbył się 6 września 2025 roku na cmentarzu w Puźnikach. Obecnie podejmowane są działania w celu odnalezienia drugiej zbiorowej mogiły.

Źródło i zdjęcie: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Opublikowano 13 lipca 2026.